Κόλπος Καλλονής – Σαρδέλα Καλλονής (αφιέρωμα)
Ο κόλπος της Καλλονής ήταν άλλωστε που χάρη στη μεγάλη βιοποικιλότητά του προσέλκυσε το φιλόσοφο Αριστοτέλη, ο οποίος έζησε αρκετό καιρό στη λιμνοθάλασσα μελετώντας και παρατηρώντας την πανίδα της περιοχής για να θέσει κατόπιν τα θεμέλια της επιστήμης της βιολογίας με το έργο του Περί Ζώων.
Η ακτογραμμή της Λέσβου (περί τα 371 χλμ) χαρακτηρίζεται από τον μεγάλο διαμελισμό της και από το σχηματισμό δύο μεγάλων εγκολπώσεων στα νότια με στενές εισόδους. Ο κόλπος της Καλλονής είναι ο μεγαλύτερος και χωρίζεται από το ανοιχτό Αιγαίο μέσω ενός δίαυλου μήκους μόλις ενός χιλιομέτρου, που τον απομονώνει και δεν επιτρέπει την άνετη διακίνηση υδάτινων μαζών. Αυτό είναι ένα στοιχείο που δημιουργεί ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στον κόλπο, όπως η διαφορά στη θερμοκρασία και στην αλατότητα σε σχέση με την ανοιχτή θάλασσα. Παράλληλα η λεκάνη απορροής του κόλπου περιλαμβάνει καλλιεργούμενες εκτάσεις και πευκοδάση, συνεπώς τα λιπάσματα, τα αστικά απόβλητα και τα λύματα που χύνονται στον κόλπο, ενισχύουν τον ευτροφισμό (υπέρµετρη αύξηση του φυτοπλαγκτόν). Στις όχθες του κόλπου υπάρχει η ομώνυμη αλυκή της περιοχής και ένας από τους σημαντικότερους υγροβιότοπους της Ευρώπης, καθώς φιλοξενεί ετησίως γύρω στα 60 είδη πουλιών
Η περίφημη παπαλίνα, όπως την αποκαλούμε στη Λέσβο, είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα της ιχθυοπαραγωγής των κόλπων. Μορφολογικά δεν διαφέρει πολύ από τη σαρδέλα της ανοιχτής θάλασσας, έχει λίγο πιο ανοιχτό χρώμα, το κεφάλι της καταλήγει πιο μυτερό και είναι αρκετά μικρότερη. Η σημαντικότερη όμως διαφορά που εντοπίζει κάποιος είναι στη γεύση. Η παπαλίνα είναι πολύ πιο νόστιμη από την πελαγίσια σαρδέλα, όπως και να τη μαγειρέψει κάποιος και η νοστιμιά αυτή αποδίδεται στον κλειστό και αβαθή κόλπο της Καλλονής, στο φυσικό αυτό ιχθυοτροφείο της φύσης.
Το ψάρεμά της ξεκινά αρχές Ιουλίου και διαρκεί ως τον Οκτώβριο. Τον Αύγουστο πάντως βρίσκεται στην καλύτερη φάση της, σε πάχυνση και σε μέγεθος κατάλληλο για να αλιευθεί. Καθημερινά στο νησί βάρκες και καΐκια βγάζουν έως και 2,5 τόνους εκλεκτής σαρδέλας. Σχεδόν όλη αυτή η ψαριά τους καταναλώνεται στη Λέσβο, όπου πωλείται σε πολύ προσιτές τιμές. Στην υπόλοιπη χώρα σπάνια φτάνει σαρδέλα Καλλονής, κυκλοφορούν μόνο απομιμήσεις της από άλλες περιοχές της χώρας. Μυτιληνιοί έμποροι τη στέλνουν, ωστόσο, και στα απέναντι τουρκικά παράλια, όπου επίσης γίνεται ανάρπαστη.
![](https://www.panoramapolihnitou.gr/wp-content/uploads/2023/09/1_Pastes-sardeles-Kallonis_©NikosGMastropavlos_EudemoniaGR_NGM00064_2023_I.jpg)
Νοστιμότατα τα κονσερβοποιημένα αλίπαστα ψάρια αλλά ο κορυφαίος μεζές της Λέσβου είναι η σαρδέλα που παστώνεται στο σπίτι με αλάτι. Η φρεσκοπαστωμένη παπαλίνα, που καταναλώνεται λίγες ώρες μετά την αλίευσή της με μοναδικό μαγειρικό μέσο το χοντρό αλάτι Καλλονής, διατηρεί όλα τα φυσικά θαλασσινά αρώματα και τη γεύση του Αιγαίου. Η σάρκα της είναι κρουστή και ζουμερή, το χρώμα της έντονο ροζ ως κόκκινο, η δε θρεπτική αξία της υψηλότατη.
Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ
www.naturagraeca.com
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
www.bostanistas.gr
antissa.chantzis.gr