Η γλώσσα μας, που γιορτάζει διεθνώς στις 9 Φεβρουαρίου

Ἕνα συνοπτικὸ άφιέρωμα τοῦ ίτοτόπου μας.

Ἡ γλῶσσα εἶναι δύναμη; «Βεβαίως εἶναι δύναμη, ποὺ ἰσοδυναμεῖ μὲ βόμβα μεγατόνων» ἀπαντᾶ ( στὸ ἐρώτημα σὲ συνέντευξη που ἔδωσε) ὁ κ. Χριστόφορος Χαραλαλαμπάκης, Ὀμότιμος Καθηγητὴς Γλωσσολογίας τοῦ Ἐθνικοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Άθηνῶν. Ὑπογραμμίζει δὲ ὅτι ἡ γλῶσσα δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνα σύστημα ἐπικοινωνίας, ἀλλὰ καὶ ἕνα πανίσχυρο ὄργανο ἐπιβολῆς καὶ ἐπικυριαρχίας. Ἡ φωτεινὴ πλευρὰ τῆς γλώσσας, ἡ μαγεία τοῦ λογοτεχνικοὺ καὶ δοκιμιακοῦ ὕφους ἔχει μελετηθεῖ ἐκτενῶς σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν σκοτεινὴ πλευρὰ της, ἡ ὁποία παραμένει άνεξερεύνητη.

Στο ἐρώτημα δὲ ἄν ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ἀποτελεῖ μοναδικὸ φαινόμενο στὴν ἱστορία τοῦ ἀνθρώπινου πολιτισμοῦ άπαριθμεῖ τοὺς παρακάτω άντικειμενικῶς ἐξακριβὠσιμους λόγους, ποὺ πρέπει νὰ μᾶς κάνουν ὑπερήφανους γιὰ τὴν ἐλληνικὴ γλῶσσα : «1. Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ἔχει ζωὴ τουλάχιστον 4000 χρόνων προφορικῆς καὶ 3500 χρόνων γραπτῆς παράδοσης. Εἶναι ἡ ἀρχαιότερη γλῶσσα τῆς Εὐρώπης καὶ ἡ μόνη μὲ ἐξαίρεσση δύο Κινεζικὲς διαλέκτους ποὺ παρουσιάζει ἀδιάσπαστη συνέχεια. 2. Τὰ Ὁμηρικὰ ἔπη, ἡ Ἰλιάδα καὶ Ὀδύσσεια μεταφρασμένα, ὅπως καὶ ἡ Ἁγία Γραφὴ σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες τοῦ κόσμου, ἀποτελοῦν άθάνατα μνημεῖα λόγου μὲ ἀπαράμιλλη αἰσθητικὴ καὶ νοηματικὴ πληρότητα. 3. Ἐπὶ ἔξι αἰῶνες (300 π. Χ – 300 μ. Χ) ἡ Ἑλληνικὴ ὑπῆρξε lingua franca, δηλαδὴ διεθνὴς γλῶσσα μὲ μεγάλη αἴγλη σὲ ὅλόκληρο τὸν τότε γνωστὸ κόσμο. 4. Ὡς γλῶσσα τῆς νέας θρησκείας συνέβαλε ἀποφασιστικὰ στὴν διάδοση τοῦ χριστιανισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἄλλαξε τὴ ροὴ τῆς ἱστορίας. 5. Ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς ἀναγέννησης ὡς σήμερα ἡ Ἑλληνικὴ ἀποτελεῖ μαζὶ μὲ τὴν Λατινικὴ ἀστείρευτη πηγὴ δημιουργίας νέων ἐπιστημονικῶν ὅρων. Ἀρκεῖ νὰ σκεφτεῖ κανεὶς πόσες σύγχρονες λέξεις ἔχουν τὰ μορφήματα bio- ( βιο-) ἤ- logy (-λογία)».

Πράγματι ὅλοι γνωρίζουμε πὼς ἡ γλῶσσα μας ἀποτελεῖ τὸν διεθνῆ γλωσσικὸ ἄξονα ὡς πρὸς τὴν ὁρολογία τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τεχνολογίας οἱ ὁποῖες ἀκόμη καὶ σήμερα ἐξακολουθοῦν νὰ δανείζονται ἀπὸ τὸ διαχρονικὸ γλωσσικὸ μεταλλεῖο μας.

Ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα γιὰ μᾶς τοὺς Ἕλληνες ἔχει καὶ μία ἰδιαίτερη διάσταση, τὴν ὁποία ἐπιβάλλεται νὰ ἀναγνωρίζουμε καὶ γιὰ τὴν ὁποἰα ὀφείλουμε νὰ τὴν σεβόμαστε καὶ νὰ τὴν τιμοῦμε. Ποιὰ εἶναι αὐτὴ ἡ διάσταση; Τὸν λόγο δίνουμε στὸν γνωστὸ μας κορυφαῖο ποιητὴ καὶ Ἀκαδημαϊκὸ Νικηφόρο Βρεττάκο (1912-1991) « Ἠ γλῶσσα ὑπῆρξε ἡ ἐθνικὴ μας δύναμη, ἡ ἀντίστασή μας, μιὰ γλῶσσα ποὺ εξελισσομένη πάνω στὸν ἴδιο κορμὀ, ἐρχόταν ἀπὸ πολὺ μακριὰ καὶ σὲ ὅλες τὶς φάσεις της , ἀπὸ τὴν γλῶσσα τοῦ Ὁμήρου ἕως τὴν γλῶσσα τοῦ Πλάτωνος, τοῦ Λουκιανῦ καὶ τῶν Εὐαγγελίων, ὑπῆρξε μιὰ τέλεια γλῶσσα. Τὸ φαινόμενο αύτὸ τῆς μακροβιότητας τῆς γλώσσας μας βρίσκεται σὲ συνάρτηση μὲ τὴν μακροβιότητα καὶ τὴν ἀνθεκτικότητα τοῦ ἑλληνικοῦ ψυχισμοῦ. Γι’ αύτὸ καὶ ἡ φθορά της ἀποτελεῖ ἕνα κακὸ σύμπτωμα γιὰ τὸ ἴδιο τὸ ἐθνικὸ πεπρωμένο μας.

Ἡ γλῶσσα μας ἐπιβίωσε ὡς τὶς μέρες μας περνώντας μέσα ἀπὸ σαράντα βαρβαρικὰ κύματα. Ὁ λαὸς μας πέρα ἀπὸ κάθε παιδεία ἦταν πλουτισμένος μὲ μία δική του ἐσωτερικὴ παιδεία. Ὁ δυναμικὸς ψυχισμὸς του κράτησε ἀλώβητες τὶς ρίζες τῆς γλώσσας του. Δὲν άφησε δηλαδὴ νὰ τοῦ ἀφαιρέσουν τὴν ψυχὴ του, νὰ βγάλουν τὸ ἔθνος ἀπὸ μέσα του. Γλῶσσα καὶ ψυχὴ εἶναι δύο πράγματα ποὺ δὲν διαχωρίζονται.»

Αὐτὰ μεταξὺ ἄλλων άνέφερε ὀ Νικηφόρος Βρεττάκος σὲ ὁμιλἰα του μὲ τίτλο: « Η ΦΘΟΡΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΘΟΡΑ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ» κατὰ τὸ 16ο Ἐτήσιο Πανελλήνιο Ἰατρικὸ Συνέδριο καὶ 1ο Ἰατρικὸ Συνέδριο Ἑλληνικῆς Διασπορᾶς 12-5-1990.

Τιμοῦμε λοιπὸν τὴν γλῶσσα μας καὶ τὴν ὑπηρετοῦμε μὲ τὸν ἀπαιτούμενο σεβασμὸ καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ δημόσιο βῆμα τοῦ ιστοτόπου μας. Μὲ πολλὴ εὐχαρίστηση θὰ δεχθοῦμε παρατηρήσεις, ἐρωτήματα , σχόλια , ἄρθρα φίλων ἀναγνωστῶν γιὰ τὴν γλῶσσα μας ποὺ πράγματι ἐπιβάλλεται νὰ τὴν ὑπερασπιζόμαστε καὶ νὰ συμβάλλουμε στὴν ὅλη προσπάθεια, προκειμένου νὰ ἐξασφαλίζεται ἡ δημιουργικὴ πορεία της πρὸς τὸ μέλλον.

Τέλος, νὰ μὴν λησμονοῦμε ὅτι θεμελιακὰ στηρίγματα τῆς ὑπἀρξεως ἑνὸς ἔθνους ἀποτελοῦν ἡ γλῶσσα καὶ ἡ ἐλευθερία του. Οἰ δύο αύτὲς πρωταρχικὲς προϋποθέσεις βασάνιζαν χωρὶς διακοπὴ τὸν νοῦ τοῦ Διονυσίου Σολωμοῦ, τοῦ Ἐθνικοῦ μας Ποιητῆ , ἡ προσωπικότητα τοῦ ὁποίου καὶ τὸ ἔργο τιμᾶται μαζἰ με τὴν Ἐλληνκὴ Γλῶσσα . Μήγαρις ἔχω ἄλλο στὸ νοῦ μου πάρεξ ἐλευθερία καὶ γλῶσσα.