Φωτογραφία Βαγγέλη Μόσχου
Ιγνάτης Ψάνης
Κάθε κοινότητα ανθρώπων ζει τον παρόντα χρόνο ο οποίος με την πάροδο του χρόνου γίνεται παρελθοντικός. Η διατήρηση της μνήμης τους αποτελεί χρέος και ανάγκη τον κατοπινών, γιατί πρέπει να αναγνωρίζουν τον ομφάλιο λώρο που τους δένει με όσους προηγήθηκαν στο στον τόπο τους. Πρόκειται για την διατήρηση της αδιάσπαστη αλυσίδας πολιτισμού, το μοναδικό ταυτοτικό αποτύπωμα, που μεταγγίζεται από τη μια γενιά στην άλλη. Αυτό γίνεται είτε προφορικά με την παράδοση είτε γραπτά. Η προφορική παράδοση, πολύτιμος σύμβουλος και βοηθός αλλά συγκινησιακά φορτισμένη και αλλοιωμένη από στόμα σε στόμα. Επομένως, απομένει για αυτόν που θέλει να γνωρίσει, να ερευνήσει, ή να μελετήσει το παρελθόν ενός τόπου η παρουσία έγκυρων γραπτών κειμένων.
Για τον τόπο μας υπάρχουν αρκετές αναφορές, πληροφορίες, εγγραφές σε εφημερίδες, περιοδικά, επίσημα έγγραφα. Όμως όλα αυτά ασύνδετα, περιστασιακά και σκόρπια, απαιτούν αρκετό ψάξιμο. Δύσκολα έχει κανείς μια συνολική εικόνα. Ακόμα έχουν εκδοθεί και βιβλία τα οποία καλύπτουν σε πολύ μεγάλο βαθμό κυρίως θρησκευτικά και γλωσσικά θέματα.
Για πρώτη φορά ίσως έχουμε στα χέρια μας μια πολύ αξιόλογη, μοναδική εκδοτική τριλογία του Πολιχνίτου, η οποία καλύπτει ουσιαστικά κενά του παρελθόντος, γραμμένα αφενός από ανθρώπους που είναι φορείς της πιο γνήσιας και αυθεντικής παράδοσης και αφετέρου από επιστήμονες που έχουν καταθέσει με επιστημονική επάρκεια και κατόπιν ενδελεχούς μελέτης και έρευνας τις απόψεις τους στην κοινωνική, οικονομική αρχιτεκτονική, οικιστική και πολιτισμική τελικά παράδοση και ιστορία του τόπου μας. Και τα τρία βιβλία είναι εμπλουτισμένα με πλήθος εξαιρετικών φωτογραφιών, που αποτελούν τους αδιάψευστους μάρτυρες όσων εξιστορούνται ή ερευνώνται.
Τα βιβλία αυτά ήρθαν για να ενημερώσουν, να φωτίσουν, να προβάλουν τον τόπο μας και να συνδράμουν “ες αεί” (για πάντα), όποιον ντόπιο ή ξένο θέλει να γνωρίσει, να μάθει ή να μελετήσει τον τόπο μας. Αποτελούν βιβλία αναφοράς και ορόσημα για τον τόπο μας.
Κοινός παρονομαστής, ηθικός και φυσικός ¨δράστης” αυτής της τριλογίας είναι ο Κυριάκος Κουκούλας, στον οποίο οφείλουμε πραγματικά χάριτες.
-Το πρώτο βιβλίο είναι ” Ο Πολιxνίτος του 20ου αιώνα”, 2010, εκδόσεις Α. ΑΝΔΡΕΟΥ Α.Ε., ανατυπωμένο στα αγγλικά (δίγλωσση έκδοση) “Polichnitos in the 20th century” 2018 εκδόσεις Παράγραφος από τους Κυριάκο Κουκούλα και Τάσο Μακρή ( ο Δάσκαλος, ο φορέας της αυθεντικής παράδοσης μαζί με τον Στρατή Πάντα.
“Ένα εξαιρετικό σημαντικό λεύκωμα, το οποίο πέρα από την αισθητική απόλαυση, που προσφέρει, έχει και ανεκτίμητη ιστορική αξία, αφού λειτουργεί ως “ντοκουμέντο” μιας περασμένης εποχής. Σπίτια πέτρινα και πατροπαράδοτα, συνηθισμένες ασχολίες και δράσεις των ανθρώπων, ντόπιοι γεωργοί και ψαράδες, θεατρικές παραστάσεις και εικόνες της αλυκής αλλά και βουλευτικές δραστηριότητες φωτίζονται με το φακό των φωτογράφων και χαράζουν τις σπείρες του πολιτισμού και της ιστορίας του Πολιχνίτου της Λέσβου” γράφει στον πρόλογο ο αγαπητός συνάδελφος Στρατής Τζιμής.
ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΛΑΘΑΣ
– Το δεύτερο βιβλίο είναι ” Όψεις από την οικονομική και κοινωνική ζωή του Πολιχνίτου”, εκδόσεις Παράγραφος, 2023 των Κυριάκο Κουκούλα και Σεβαστού Μοιρασγεντή (Διευθυντής Ερευνών στο Αστεροσκοπείο Αθηνών).
“… Αν ο αναγνώστης διαβάσει τη βιβλιογραφία που αξιοποίησαν οι συγγραφείς, θα διαπιστώσει πως στην πραγματικότητα στο κεφάλαιο του βιβλίου αυτού αποτυπώνεται το απόσταγμα της επισταμένης εργασίας των συγκεκριμένων συγγραφέων αλλά και όσων δημοσίευσαν παλαιότερα μελέτες, που αφορούν στην ιστορία του πολιτισμού της Λέσβου. Για όλους τους παραπάνω λόγους θεωρώ πως η έκδοση του βιβλίου αυτού αποτελεί σημαντικό ορόσημο στη μελέτη της νεότερης και σύγχρονης ιστορίας της σημαντικής αυτής λεσβιακής κωμόπολης,” γράφει ο Ιστορικός Στρατής Αναγνώστου.
– Το τρίτο βιβλίο ” Πολιχνίτος, μια ιστορία σμιλεμένη στην πέτρα”, εκδόσεις Παράγραφος, 2026, πρόσφατα εκδόθηκε από τους Κυριάκο Κουκούλα και Τόνια Κατερίνη (Αρχιτέκτων ΕΜΠ)
” Ο Πολιχνίτος αποτυπώνονται σε δύο ενδιαφέροντα βιβλία στο λεύκωμα “Ο Πολιχνίτος στον 20ου αιώνα” και στο “Όψεις από την οικονομική και κοινωνική ζωή του Πολιχνίτου” που είναι εξαιρετικά χρήσιμα για την κατανόηση, την ανάδειξη και την προβολή του οικισμού. Ωστόσο το ζήτημα της οργάνωσης του χώρου και της ανάδειξης του οικιστικού πλούτου παραμένει μια σημαντική έλλειψη. Πιστεύουμε ότι αυτό το βιβλίο θα συμβάλει στη συστηματική καταγραφή και παρουσίαση αυτής της σημαντικής πλευράς του Πολιχνίτου. Επιδιώκουμε να μην είναι μόνο ένα λεύκωμα αλλά και μία αρχή- πρόκληση επιστημονικής διερεύνησης του αντικειμένου. Γι’ αυτό σε και θέλουμε να φτάσει σε κάθε ενδιαφερόμενη/ο στην Ελλάδα και στο εξωτερικό” γράφει η Τόνια Κατερίνη” στο βιβλίο.
Τρία βιβλία, απόσταγμα ειλικρινούς αγάπης του Κυριάκου για τον τόπο του και ανιδιοτελούς προσφοράς, καθότι των προηγούμενων βιβλίων ακολουθούσαν προσφορές στον τόπο, άλλοτε επώνυμες και άλλοτε ανώνυμες. Ελπίζουμε πως θα συνεχιστεί η ίδια παράδοση και με το τρίτο βιβλίο.
Κάτι μας λέει πως δε θα μείνει άπραγος…
Eυχαριστούμε τον Τάσο Μακρή, τον Σεβαστό Μοιρασγεντή, την Τόνια Κατερίνη και πρωτίστως τον Κυριάκο Κουκούλα