Ιγνάτης Ψάνης
Αυτή τη φορά, στο βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε, την ιστορία του τόπου μας τη γράφουν λαϊκοί μαστόροι, που με το μόχθο και την τέχνη τους κατασκεύασαν, μάλλον σμίλεψαν και φιλοτέχνησαν το αληθινό μουσείο μας, τον Πολιχνίτο. Ένα βιβλίο θησαυρός, που αποθησαυρίζει μεθοδικά και επιστημονικά ένα μεγάλο μέρος του πολιτισμού μας.
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το βιβλίο των Κυριάκου Κουκούλα και της Τόνιας Κατερίνη, ΠΟΛΙΧΝΙΤΟΣ-ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΜΙΛΕΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΠΕΤΡΑ, δεν είναι ένα βιβλίο που απλά προβάλλει τον τόπο μας, για τον οποίο εξάλλου έχουν γραφτεί πολλά αξιόλογα και ενδιαφέροντα πράγματα.
Ούτε ένα βιβλίο, που απλά φωτογραφίζει σπίτια, τα οποία έχουν φωτογραφηθεί από αμέτρητους ντόπιους και ξένους θαυμαστές τους.
Το βιβλίο αυτό έχει τελείως ξεχωριστά χαρακτηριστικά, που το καθιστούν ξεχωριστό, μοναδικό και απολύτως πρωτοποριακό στο είδος του για εμάς.
Πρώτα πρώτα είναι προϊόν ανιδιοτελούς προσφοράς, εθελοντών, που αφιέρωσαν κόπο και χρόνο. Μάλιστα η Κατερίνη Τόνια (αρχιτέκτονας), ο Τάσης Παπαϊωάννου (Ομότιμος καθηγητής Αρχιτεκτονικής Σχολής ΕΜΠ). Ο Ταξιάρχης Βαφέας (MSc Geologist) δεν είναι καν ντόπιοι! Την εξειδικευμένη και έμπειρη συντροφιά των παραπάνω πλαισιώνουν και συμπληρώνουν “οι δικοί μας”: η Συκά Ειρήνη (Αρχιτεκτόνισσα μηχανικός) μαζί με τον Συκά Γιώργο (Μηχανικός Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης), ο Χρήστος Χατζηλίας (Φιλόλογος, Διδάκτορας πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου) ο Αλέξανδρος Σαντής (Γλύπτης) και τέλος η ‘Ελλη Α. Καλοκαιρινού (Αρχιτέκτων Μηχανικός Ε.Μ.Π.-ΔΠΜΣ Περιβάλλον και Ανάπτυξη ΕΜΠ
ΠΜΣ Επενδυτική και Εκτιμητική Ακινήτων ΤΟΕ – ΕΚΠΑ).
Το φωτογραφικό υλικό ανήκει στον καλλιτέχνη-επαγγελματία φωτογράφο Ζινδριλή Γιάννη.
Πρόκειται για μια πλειάδα ειδημόνων, που ο καθένας τους τοποθέτησε την χαρακτηριστική ψηφίδα του, κατέθεσε την απόλυτα επιστημονική και τεκμηριωμένη άποψη του και όλοι μαζί έφτιαξαν ένα βιβλίο που αποτελεί πια μοναδικό οδηγό του οικιστικού, αρχιτεκτονικού και γεωλογικού παραδοσιακού οικισμού του τόπου μας, επιστημονικά τεκμηριωμένο, απόλυτα συγκροτημένο και ολοκληρωμένο.
Ένα βιβλίο που μας βοηθά να κατανοήσουμε πώς και από ποιους φτιάχτηκαν το εξαίρετα καλλιτεχνήματα, οι γλυπτοί διάκοσμοι, ο εξαίρετος συνδυασμός μοτίβων, η σοφή αρχιτεκτονική, πού οφείλεται τελικά το καλλιτεχνικό και αισθητικό αποτέλεσμα που εισπράττουμε και γιατί όλα αυτά συμβαίνει να συγκροτούν κάτι μοναδικό στον τόπο μας.
Θα ήταν παράλειψη μας, αν δεν κάναμε ιδιαίτερη μνεία στον Κυριάκο Κουκούλα, του οποίου η αγάπη-μάλλον για πάθος πρόκειται- για τον τόπο μας δεν είναι μόνο θεωρητική και εγκεφαλική ούτε περιστασιακή. Δραστήριος, με ουσιαστική προσφορά λόγων και έργων και αυτή τη φορά εντόπισε, συντόνισε και οργάνωσε μια ετερόκλητη ομάδα επιστημόνων και τεχνικών και κατόρθωσε να κάνει πραγματικότητα ένα πολυετές όραμα που είχε, την επιστημονική προβολή του ζωντανού μουσείου, του χωριού μας. Άλλο ένα βιβλίο αναφοράς στον Πολιχνίτο από τον Κυριάκο αλλά και οδηγός και σύμβουλος καθενός που θέλει να ασχοληθεί με το σμίλευμα της πέτρας και την παραδοσιακή αρχιτεκτονική.
ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Το βιβλίο αποτελείται από δύο ενότητες
Στην πρώτη:
-Αρχικά, με τον τίτλο “Ανάδειξη των κατοικιών του Πολιχνίτου” ο Κυριάκος Κουκούλας (Λαογράφος-ερευνητής) αναφέρει το σκοπό της έκδοσης του βιβλίου και ευχαριστεί όσους συνέβαλαν στην πραγματοποίησή του.
-Στη συνέχεια η Τόνια Κατερίνη, της οποίας η συμβολή ήταν ουσιαστική στην παρουσίαση του λευκώματος ‘Ο Πολιχνίτος του 20ο αιώνα” καταθέτει τη “βιωματική της προσέγγιση”. “Η πρώτη επίσκεψη στον Πολιχνίτο ήταν μία αποκάλυψη” γράφει, την οποία αποκάλυψη γλαφυρά και παραστατικά καταθέτει στο βιβλίο.
-Η Συκά Ειρήνη και ο Συκάς Γιώργος παραθέτουν τη διαδρομή και τη γέννηση του οικισμού μας στην ιστορία. Πρόκειται για μια περιδιάβαση στον χρόνο και στο χώρο με πολλά ενδιαφέροντα ιστορικά στοιχεία και την πολεοδομική και χωροταξική διάρθρωση και ανάπτυξη του οικισμού.
” σε χωρικό επίπεδο φαίνεται ότι ο πυρήνας βρίσκεται γύρω από τη σημερινή περιοχή του Αγίου Παύλου και σταδιακά αρχίζει να επεκτείνεται προς κάθε κατεύθυνση, καταλήγοντας στα χαμηλότερα σημεία της χαράδρας, συνθέτοντας τη χαρακτηριστική σημερινή μορφή του”
-Ο Τάσης Παπαϊωάννου γράφει:” Ολόκληρος ο οικισμός αποτελεί σημαντικό τεκμήριο του κτιριακού πολιτισμού της χώρας μας, μια χτισμένη μαρτυρία της ιστορίας του νησιού που αφηγείται τη ζωή των προηγούμενων γενεών μέσα στο πέρασμα του χρόνου”. Αυτή “τη χτισμένη μαρτυρία”, λοιπόν , μας καταθέτει, με ένα είδος επιστημονικού αρχιτεκτονικού δοκιμίου, που καταλήγει να γίνεται εγχειρίδιο κατανόησης τον αιτιωδών σχέσεων και παραμέτρων, που οδήγησαν στο καλλιτεχνικό και οικιστικό αποτέλεσμα των κτισμάτων του τόπου μας.
-Τα σπίτια βέβαια προϋποθέτουν πέτρα. Έτσι προστίθεται στη συγγραφική ομάδα και ο Ταξιάρχης Βαφέας με τα γεωλογικά χαρακτηριστικά της Λέσβου γενικότερα και ειδικότερα με την ανάλυση του γεωλογικού ανάγλυφου της περιοχής του Πολιχνίτου, εστιάζοντας ασφαλώς στον ιγκνιμβρίτη.
-Ο Χρήστος Χατζηλίας βρήκε λόγο και χώρο όχι μόνο για τους” Πετράδες της Λέσβου” αλλά και του Πολιχνίτου, για τους οποίους τιμητικά και εξαιρετικά αφιερώνει, όπως εξάλλου τους αξίζει, αρκετό χώρο. Πρώτη φορά, απ’ όσο γνωρίζω, γίνεται τέτοια ονομαστική και φωτογραφική παρουσίαση του συνόλου των πετράδων μας! Προηγείται πληροφοριακό υλικό δημιουργίας και εξέλιξης του οικισμού και καταγραφή όλων των τύπων των παλαιών οικιών.
-“Η οικονομική ευμάρεια μιας εποχής και μετανάστες από τα παράλια της Μικράς Ασίας δημιούργησαν έναν οικισμό ιδιαίτερο με επιρροές από τον νεοκλασικό ευρωπαϊκό και βαλκανικό ρυθμό” γράφει ο Αλέξανδρος Σαντής, που με την ιδιότητα του περιηγητή και του καλλιτέχνη, ανιχνεύει τα πατήματά του στον τόπο μας από τον οποίο έχει μνήμες και μεγάλη συναισθηματική φόρτιση.
Η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει:
-Φωτογραφίες του οικισμού
-48 σελίδες όψεων επιλεγμένων σπιτιών του οικισμού, για κάθε ένα από τα οποία αποτυπώνονται με επιμέλεια και τάξη από την Έλλη Α. Καλοκαιρινού στοχευμένα τα ιδιαίτερα κτιριακά και αρχιτεκτονικά του γνωρίσματα, θα λέγαμε η αρχιτεκτονική του “ταυτότητα”
-25 σελίδες εξαιρετικών λεπτομερειών κάποιων σπιτιών, που μαρτυρούν πως πρόκειται για μια τέχνη που αγγίζει τη γλυπτική, τα θαύματα που έκανε η χτενιά, το βελόνι, η θραπίνα αλλά και η έμπνευση, η μαστοριά και ο κόπος.
-Τέλος, δυστυχώς, παρουσιάζεται και η εικόνα σπιτιών του οικισμού, που ο χρόνος και η αδιαφορία άφησαν έντονα και θλιβερά τα σημάδια τους. Όμως δεν έχασαν την “ψυχή” τους και την εσωτερική τους ομορφιά και αξία.
ΓΙΑΤΙ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ
” Ο Πολιχνίτος αποτυπώνεται είδη σε δύο ενδιαφέροντα βιβλία: στο λεύκωμα ” Ο Πολιχνίτος του 20ου αιώνα” και στο “Όψεις από την οικονομική και κοινωνική ζωή του Πολιχνίτου”, που είναι εξαιρετικά χρήσιμα για την κατανόηση, την ανάδειξη και την προβολή του οικισμού. Ωστόσο το ζήτημα της οργάνωσης του χώρου και της ανάδειξης του οικιστικού πλούτου παραμένει μια σημαντική έλλειψη. Πιστεύουμε ότι αυτό το βιβλίο θα συμβάλλει στη συστηματική καταγραφή και παρουσίαση αυτής της σημαντικής πλευράς του Πολιχνίτου. Επιδιώκουμε να μην είναι μόνο ένα λεύκωμα αλλά και μια αρχή- πρόκληση επιστημονικής διερεύνησης του αντικειμένου. Για αυτό και θέλουμε να φτάσει σε κάθε ενδιαφερόμενο/η στην Ελλάδα και στο εξωτερικό”. (Κατερίνη)
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΚΟΥΚΟΥΛΑΣ-
ΤΗΛ 697 7076587
ΕΞΩΦΥΛΛΟ:ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΔΕΙΓΜΑ ΠΟΛΙΧΝΙΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ
ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ: Παράγραφος