Ο Όμηρος… στην Φρανκφούρτη και σε Γερμανούς της Τέχνης και των Γραμμάτων
Ιγνάτης Ψάνης
Δεν νομίζουμε πως υπάρχουν πουθενά στον κόσμο σε δημόσιο κεντρικό χώρο και θέα ορατοί και αναγνώσιμοι στίχοι του Ομήρου παρά μόνο στη στη γέφυρα της Φρανκφούρτης (Eiserner Steg) στη Γερμανία που διασχίζει τον ποταμό Μάιν.
Με τους Γερμανούς έχουμε πολλά απωθημένα και δικαιολογημένα. Όμως θα πρέπει να παραδεχτούμε πως η γερμανική σκέψη και γλώσσα γενικότερα αλλά και διακεκριμένοι στοχαστές της χώρας αυτής ειδικότερα επηρεάστηκαν και αγάπησαν κυρίως την αρχαιοελληνική μας κουλτούρα, κυρίως τον Όμηρο, όπως θα διαπιστώσουμε στο άρθρο που ακολουθεί.
Στο κεντρικότερο σημείο της Φρανκφούρτης υπάρχει μια Ελληνική επιγραφή με στίχους του Ομήρου!
Διαβάζεις Όμηρο στο κεντρικότερο σημείο της Φρανκφούρτης. Σου προκαλεί δέος και διαπιστώνεις ότι η ιστορία διδάσκει ακόμα και στους πιο δύσκολους καιρούς.
Και δίνει αθόρuβα τις απαντήσεις με τρόπο επιβλητικό!
Κάνοντας μια βόλτα στη σιδερένια γέφυρα της Φρανκφούρτης (Eiserner Steg) που διασχίζει τον ποταμό Μάιν, δε μπορείς να μη σταθείς στην επιβλητική πινακίδα που αναγράφει τους στίχους του Ομήρου από την Οδύσσεια:
«ΠΛΕΩΝ ΕΠΙ ΟΙΝΟΠΑ ΠΟΝΤΟΝ ΕΠ ΑΛΛΟΘΡΟΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ» που σημαίνει
«Πλέοντας μέσ” το μελανό πέλαγος μ” αλλόγλωσσους ανθρώπους».
Διαβάζεις Όμηρο στο κεντρικότερο σημείο της Φρανκφούρτης, στον οικονομικό πυρήνα της Γερμανίας, καθώς είναι η έδρα του Γερμανικού Χρηματιστηρίου (Deutsche Börse AG), της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και πολλών τραπεζών, όπως η Ντόιτσε Μπανκ και η Κομέρτσμπανκ!
Σου προκαλεί δέος και διαπιστώνεις ότι η ιστορία διδάσκει ακόμα και στους πιο δύσκολους καιρούς.
Και δίνει αθόρυβα τις απαντήσεις με τρόπο επιβλητικό!
Η γέφυρα αυτή έχει ιδιαίτερη ιστορία. Φτιάχτηκε με κόπο και έξοδα των κατοίκων της Φρανκφούρτης το 1869, προκειμένου να ενωθεί η μια άκρη της πόλης με την άλλη.
Ήταν απόφαση που πάρθηκε μετά από άκαρπες συζητήσεις πενήντα ετών. Το γερμανικό κράτος υπήρξε ανεπαρκές εκείνα τα χρόνια και προκάλεσε την αγανάκτηση των πολιτών με την ολιγωρία του.
Για την αποπληρωμή του κόστους αρχικά όποιος χρησιμοποιούσε την γέφυρα πλήρωνε διόδια.
Μετά το 1886 η ιδιοκτησία της γέφυρας έγινε δημοτική και έτσι τα διόδια καταργήθηκαν.
Πριν από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου η γέφυρα ανατινάχθηκε γεγονός που φρόντισαν άμεσα να διορθώσουν χτίζοντας την και πάλι από την αρχή.
Το 1993 ανακαινίστηκε ριζικά γιατί η φθορά που είχε επέλθει στο ατσάλι ήταν πολύ μεγάλη.
Το κόστος της ανακαίνισης άγγιξε τα 16 εκατομμύρια μάρκα. Μέσα στο κόστος της ανακαίνισης είχε συμπεριληφθεί και μια μεγάλη επιγραφή με την ομηρική ρήση,
«ΠΛΕΩΝ ΕΠΙ ΟΙΝΟΠΑ ΠΟΝΤΟΝ ΕΠ ΑΛΛΟΘΡΟΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ» δηλαδή «Πλέοντας μέσ’ το μελανό πέλαγος μ’ αλλόγλωσσους ανθρώπους» την οποία επιμελήθηκε ο καλλιτέχνης Hagen Bonifer.
Εύστοχη επιλογή αν αναλογιστούμε ότι είναι μια πόλη που φιλοξενεί 180 διαφορετικές εθνικότητες.
Ωστόσο, η επίσημη εκδοχή είναι ότι η ρήση του Ομήρου επιλέχθηκε συμβολικά γιατί η γέφυρα ενώνει δύο διαφορετικές περιοχές της Φρανκφούρτης πάνω από τα σκούρα νερά του ποταμού Μάιν.
Πηγή: Μιχάλης Ανδρεαδέλλης
ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΘΑΥΜΑΣΤΕΣ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ
O μεγάλος μουσουργός Beethoven επαναλάμβανε συχνά εκφράσεις από Όμηρο: «Όπως ο  σοφός Οδυσσέας έτσι ξέρω και εγώ να βοηθώ τον εαυτό μου», . Από την Ιλιάδα αποστήθισε ένα στίχο και  τον επαναλάμβανε τακτικά. Επεδίωκε δε να υλοποιήσει το νόημα του στίχου στη ζωή  του. «Ότι δε θα ήθελα άπραγος να βυθιστώ στη σκόνη, άδοξος όχι, πρώτα κάτι μεγαλειώδες θα τελειώσω, το οποίο θα ακούν κι’ οι κατοπινοί» (Ιλιάδα, Ραψωδία Χ, στίχοι 304-305).

Το αντίτυπο της Οδύσσειας το οποίο διάβαζε (μετάφραση J.H.Voss) είναι γεμάτο  υπογραμμίσεις, ιδιαίτερα σ’ εκείνα τα σημεία που θεωρούσε ότι αντικατοπτρίζονταν  οι καταστάσεις της εποχής του. Το αντίτυπο αυτό του Beethoven φυλάσσεται σήμερα  στη βιβλιοθήκη του Βερολίνου.

 

arxaia1
Το αρχαίο ελληνικό θέατρο της Επιδαύρου.

 

Ο  Franz Liszt έγραφε σ’ ένα γράμμα του: «αισθάνομαι ότι ο Όμηρος και ο Πλάτων με  τριγυρίζουν. Τους σπουδάζω καθημερινά, τους σκέπτομαι, τους καταπίνω». Ο Mozart, η άλλη μεγαλοφυία της μουσικής μεταξύ άλλων έγραψε την 41ή συμφωνία  που την ονόμασε «του Διός» (Juppiter-Symphonie), αλλά και τρείς όπερες οι οποίες  έχουν αρχαία ελληνικά θέματα. Αυτές είναι: ο «Απόλλων και ο Υάκινθος», ο  «Μιθριδάτης, ο Βασιλιάς του Πόντου» και ο «Ιδομενέας, ο Βασιλιάς της Κρήτης». Ο  Johann Wolfgang von Goethe (1749 – 1832) που διάβαζε ήδη στα δέκα του τον Όμηρο  έλεγε: „Ό,τι είναι η καρδιά και ο νους για τον άνθρωπο, είναι η Ελλάδα για την  ανθρωπότητα“. Μια άλλη μεγάλη μορφή των γερμανικών γραμμάτων ήταν ο Friedrich Schiller  (1759-1805), πολύπλευρος επιστήμονας, λογοτέχνης και κατ’ εξοχήν ελληνιστής. Ως  άνθρωπος του πνεύματος και μάλιστα ως ένας από τους κορυφαίους εκπροσώπους της  γερμανικής γραμματείας ο Schiller εντρύφησε βαθιά στην αρχαία ελληνική παιδεία  και φιλοσοφία.