Ιγνάτης Ψάνης
Την Τρίτη 24 Μαρτίου και ώρα 18.30 στο Δημοτικό Θέατρο της Μυτιλήνης θα γίνει η παρουσίαση του βιβλίου “Ο Θρήνος της μάνας. Τα μοιρολόγια της Παναγιάς” της αγαπητής Φιλιανής συμφοιτήτριάς μου φιλολόγου Κλεονίκης Μαρμάρου.
Η Κλεονίκη από τότε που πρωτοδιορίστηκε στην Άντισσα, από το 1977, ξεκίνησε να συγκεντρώνει από μαθητές και γονείς υλικό σχετικό με τις παραλλαγές του μοιρολογιού της Παναγιάς από κάθε χωριό του νησιού. Συγκέντρωσε συνολικά 80 παραλλαγές από τις οποίες συμπεριέλαβε στο βιβλίο της 60 σε ένα πολυσέλιδο το βιβλίο 302 σελίδων.
Καταγράφονται ποιήματα και από τη Μικρασία, την Τένεδο, τη Σμύρνη, τα Μοσχονήσια, την Αγία Παρασκευή Ερυθραίας. Από το ίδιο χωριό της Λέσβου έχουμε ενίοτε περισσότερες της μιας παραλλαγές του ποιήματος, στην Ερεσό έχουμε τρεις, στον Πολιχνίτο δύο (από τον άγιο Γεώργιο και από τον άγιο Παύλο).
Η γλώσσα των ποιημάτων ποικίλλει. Αλλά είναι γραμμένα στην καθαρεύουσα, άλλα στη δημοτική με στοιχεία ντοπιολαλιάς και άλλα, όπως στον Μανταμάδο και στο Πλωμάρι μόνο στην ντοπιολαλιά.
Το μοιρολόγι της Παναγιάς τραγουδιέται από μεγάλες γυναίκες μετά την ακολουθία των Παθών την Μεγάλη Πέμπτη.
Το Μοιρολόϊ της Παναγιάς είναι ένα μεσαιωνικό μακροσκελές, δεκαπεντασύλλαβο ομοιοκατάληκτο στιχούργημα, με πολύ πλατεία αποδοχή στον ελληνισμό.
“Επηρεασμένο από τις σχετικές περικοπές των ευαγγελίων και μονογραφία της εκκλησίας αποτελεί έναν ανθρωποκεντρικό αφηγηματικό θρήνο για τη μαρτυρική πορεία του Χριστού προς τον σταυρικό θάνατό Του, ιδωμένη μέσα από τα μάτια και τα συναισθήματα της τραγικής του μάνας… εκφράζει τη συμπόνια, την ταύτισή τους με τη μητρική ανθρώπινη πλευρά της Παναγιάς. Αν και υπάρχουν κατά τόπους διαφορές σε επιμέρους στοιχεία του τραγουδιού η δομή και η φόρμα του μοιρολογιού καθώς και η λειτουργία του παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες.((http://users.uoa.gr/)
Σε όλες τις παραλλαγές του αναφέρεται στην πορεία της Παναγιάς, από το σπίτι Της, όταν έμαθε ότι συνέλαβαν τον Γιο Της ίσαμε με τον Σταυρό. Στην πορεία αυτή γίνονται διάφορα γεγονότα και συναντά διάφορα πρόσωπα, όπως μυροφόρες, βοσκούς, σιδηρουργό κ.α. δημιουργήματα φαντασίας του λεσβιακού λαού, μέσα από τα οποία αποτυπώνεται και μέρος της κοινωνικής και οικονομικής ζωής του τόπου.
Η εκδήλωση θα πλαισιωθεί από ομιλίες και μουσικά δρώμενα, με τη συμμετοχή χορωδίας και καλλιτεχνών.
Το βιβλίο θα παρουσιάσουν ο ιστορικός Στρατής Αναγνώστου, ο πατήρ Αθανάσιος Γιουσμάς, ο αντιπεριφερειάρχης πολιτισμού Μιχαήλ Δήσσος θα ψάλλει το μοιρολόι, χαρακτηριστική θα είναι η παρουσία της γυναικείας χορωδίας της σχολής βυζαντινής μουσικής αλλά και μοιρολογίστρες του νησιού.
Το βιβλίο είναι και επίκαιρο μιας και βρισκόμαστε στις παραμονές του ΠΑΣΧΑ
Είναι περιττό νομίζουμε να τονιστεί πόσο σημαντικό, εξαιρετικό, επίκαιρο και αναγκαίο είναι το γεγονός ότι υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι στην εποχή μας αποθησαυρίζουν, διασώζουν και κοινοποιούν την αυθεντική μας γνήσια λαϊκή παράδοση, που είναι το κυτταρικό περιεχόμενο της ύπαρξής μας, η συλλογική μας μνήμη και συνείδηση.
Το βιβλίο εξέδωσε η REPRO της Αντωνίας Σάββα