Ιγνάτης Ψάνης

‘Αλλη μια καταβύθιση του πολυγραφότατου Θ. Νιάρχου στο πολιτιστικό παρελθόν αυτού του τόπου. Αυτή τη φορά :”Προχώρησα στη συγκρότηση ενός τόμου με αθησαύριστα κείμενα του Μάριου Πλωρίτη” δηλώνει ο ίδιος και εμείς αδράξαμε την ευκαιρία να γράψουμε λίγα λόγια για έναν από τους λίγους και εκλεκτούς πνευματικούς ανθρώπους της χώρας μας, συγχαίροντας τον αποθησαυριστή του για το βιβλίο του “Τα γραπτά μένουν”, η παρουσίαση του οποίου θα γίνει στις 26 Ιανουαρίου, 8 μ.μ. στο θέατρο “Κάτια Δανδουλάκη”  Αγίου Μελετίου 61Α. Μεταξύ των ομιλητών-παρουσιαστών του βιβλίου θα είναι και ο Στρατής Παττακός. Έχουμε, λοιπόν, δύο λόγους, για να αναφερθούμε στο βιβλίο/εκδήλωση.

Στρατής Παττακός

“Τα γραπτά μένουν”, λοιπόν, αφού εξάλλου είναι γνωστό πως “scripta manent, verba volant” [τα γραπτά μένουν, τα λόγια πετούν, φεύγουν]

 

Ο Μάριος Πλωρίτης που το πραγματικό του όνομα ήταν Μάριος Παπαδόπουλος, γεννήθηκε 19 Ιανουαρίου 1919. Γεννήθηκε στον Πειραιά και ήταν πτυχιούχος της Νομικής, των Οικονομικών και των Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Πραγματοποίησε θεατρικές σπουδές στην Αγγλία, Γαλλία και ΗΠΑ. Διετέλεσε κριτικός του θεάτρου και του κινηματογράφου στην εφημερίδα Ελευθερία (1945-1965), διευθυντής του θεατρικού τμήματος του ΕΙΡ (1950-1952), καθηγητής της Ιστορίας Θεάτρου στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης (1956-1967) και καθηγητής του πανεπιστημίου του Βενσέν στο Παρίσι. Υπήρξε από τους πρωτεργάτες του Θεάτρου Τέχνης μαζί με τον Κάρολο Κουν   

Μάριος Πλωρίτης

Συνολικά σκηνοθέτησε σε διάφορους αθηναϊκούς θιάσους περίπου 20 θεατρικά έργα, κυρίως την περίοδο 1952-1962. Από το 1971 διετέλεσε καθηγητής θεατρολογίας στο πανεπιστήμιο των Αθηνών. Παράλληλα, ως ένας μεγάλος μάστορας της ελληνικής γλώσσας, κατάφερε να αναπτύξει μια ιδιαίτερη σχέση με το γραπτό λόγο. Κατέλιπε, ως κτήμα εσαεί, κείμενα με εξαιρετικό λεκτικό πλούτο, ακριβολογία και ξεκάθαρα νοήματα, υποδείγματα νεοελληνικού λόγου και πρότυπα σύγχρονου ελληνικού στοχασμού, που δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες (πρωτεύουσα θέση μεταξύ αυτών κατέχει «Το Βήμα») και περιοδικά.

Και…γτραμματόσημο

Με την ευρύτητα της σκέψης του και την πολυσχιδή δράση του (δημοσιογράφος – επιφυλλιδογράφος, κριτικός θεάτρου και κινηματογράφου, μεταφραστής, λογοτέχνης και θεατρικός σκηνοθέτης), ο Πλωρίτης άφησε κατά γενική ομολογία το στίγμα του στον πνευματικό βίο και την πολιτισμική ταυτότητα της μεταπολεμικής Ελλάδας.

Ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης, όταν το Πανεπιστήμιο Αθηνών τιμούσε τον Μ Πλωρίτη, μεταξύ των άλλων έλεγε;” Το Πανεπιστήμιο Αθηνών τιμά σήμερα με το μέγιστο τίτλο που διαθέτει, τον τίτλο του επιτίμου διδάκτορος, μια εκλεκτή μορφή του πνευματικού μας χώρου, τον κ. Μάριο Πλωρίτη. Σπάνια στο ίδιο πρόσωπο μπορεί κανείς να βρει συγκεντρωμένα τα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες που διακρίνουν αυτή την προσωπικότητα. Να βρει μαζί το μαχητή της δημοκρατίας, τον πύρινο αρθρογράφο που μπορεί ένα κείμενό του να ταράξει τα νερά του εφησυχασμού και να ξυπνήσει συνειδήσεις και, συγχρόνως, τον αληθινό θεατράνθρωπο, το γνώστη της θεωρίας του θεάτρου και της θεατρικής πράξης, άλλοτε από τη σκοπιά του σκηνοθέτη, άλλοτε από του μεταφραστή κι άλλοτε από τη σκοπιά του κριτικού του θεάτρου.”

Με την τρίτη γυναίκα της ζωής του, την Κάτια Δανδουλάκη

Χωρίς να το επιδιώκει, ίσως μάλιστα και χωρίς να το γνωρίζει, ο Πλωρίτης ενέπνεε ανοίγοντας πρωτόγνωρους δρόμους σε μια νέα γενιά που ασφυκτιούσε μέσα στον καταπιεστικό και δογματικό περίγυρο αναζητώντας τα δικά της εργαλεία κατανόησης του κόσμου. Η ευρυμάθειά του και η ευφυΐα του συναγωνίζονταν τη σεμνότητα. Η ευγένεια της ψυχής  την ευγένεια του νου. Το συναίσθημα ξέπεφτε ποτέ στον συναισθηματισμό και η βαθιά ευφυΐα να ξοδεύονταν σε αυταρέσκεια. Τα κείμενά που συνδύαζαν με τρόπο θαυμαστό, θυμάμαι, τη βαθιά γνώση του αντικειμένου, τη διεισδυτική αποστασιοποίηση και την κοινωνική και πολιτική ευαισθησία.

Το συστήνουμε ανεπιφύλακτα

Πώς να λησμονήσει κανείς τον πρωταγωνιστικό του ρόλο υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας στο μεταπολιτευτικό δημοψήφισμα; Ο Πλωρίτης ήταν πάντα εκεί, ακάματος και ακατάβλητος, όταν και όποτε νόμιζε πως μπορούσε να προσφέρει με την πειθώ του και τις γνώσεις του. Αλλά ούτε ζήτησε ούτε δέχθηκε ποτέ τίποτε σε αντιστάθμισμα. Το αφιλοκερδές βλέμμα της τέχνης τον είχε για πάντα κάνει δικό του. Όσο για την πολιτική, κέρδιζε συνέχεια από αυτόν, δεν κατάφερε όμως ποτέ να τον κερδίσει…

Ο διανοούμενος Μάριος Πλωρίτης έφυγε από τη ζωή στις 29 Δεκεμβρίου 2006, σε ηλικία 87 ετών.
Κείμενο αποχαιρετισμού του Μάριου Πλωρίτη, που έφερε τον τίτλο «Στη γιάφκα της Rue de Varennes» είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» την τελευταία ημέρα του 2006.  Συντάκτης του ήταν ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, διακεκριμένος κοινωνιολόγος, πανεπιστημιακός δάσκαλος (νυν ομότιμος καθηγητής της Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών) και ακαδημαϊκός.
Κωνσταντίνος Τσουκαλάς
Έγραφε τότε ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς: “Η χούντα τον εξώθησε να αυτοεξοριστεί στο Παρίσι.  Το μικρό διαμέρισμα της Rue de Varennes ήταν τόπος συγκέντρωσης και γιάφκα. Θυμάμαι εκεί να συναθροίζονται σαν σε ελληνικό προσφιλές σε εχθρικούς καιρούς καφενείο ένα σωρό αυτοεξόριστοι, όπως ο Βαγγέλης Γκούφας, ο Νίκος Κούνδουρος, ο Τίτος Πατρίκιος, ο Νίκος Πουλαντζάς, η Μελίνα Μερκούρη και πολλοί άλλοι”.
Σύναξη…”ιερών τεράτων”: Μ. Πλωρίτης-Ζυλ Ντασέν- Μ. Μερκούρη-Κ. Κουν
Ο Θ. Νιάρχος γράφει για το βιβλίο του: “Προχώρησα στη συγκρότηση ενός τόμου με αθησαύριστα κείμενα του Μάριου Πλωρίτη, «επικαιροποιώντας» ένα υλικό που, καταχωρημένο στα κιτάπια του αειθαλέστερου πολιτιστικά παρελθόντος μας, μπορεί να αποτελέσει πυξίδα για ένα εξίσου καρποφόρο παρόν και μέλλον. Θα ήταν αμαρτία για έναν δημιουργό που όσο εργάστηκε για την εφημερίδα και για το περιοδικό, άλλο τόσο αγάπησε και εργάστηκε για το βιβλίο, τα κείμενά του να παρέμεναν «αδέσποτα», εννοούμε να μην ενταχθούν στο στέρεο σώμα ενός βιβλίου. Πολλώ δε μάλλον καθώς πρόκειται για κείμενα που γράφονταν, όποιες και αν ήταν οι αφορμές που τα υπαγόρευαν, με την προοπτική της διάρκειας (ενδεικτικός παραμένει από την άποψη αυτή ο τίτλος, όπως ακριβώς τον ενεπνεύσθη και τον διετύπωσε ο Σταμάτης Φασουλής, Τα γραπτά μένουν), ακόμη κι αν αφορούσαν τις θεατρικές του κριτικές τις δημοσιευόμενες για δύο το λιγότερο δεκαετίες στην εφημερίδα Ελευθερία”.
Θανάσης Νιάρχος
ΣΧΟΛΙΟ: Ο υποφαινόμενος στην τελευταία τάξη του Γυμνασίου, προκειμένου να προετοιμαστεί στην Έκθεση για τις Πανελλαδικές εξετάσεις, διάβαζε μετά μανίας τις επιφυλλίδες του Μ. Πλωρίτη στο “ΒΗΜΑ”. Μελέτησε σχολαστικά όλους τους εκφραστικούς τρόπους και ενθουσιάστηκε με την ευρυμάθειά του. Του χρωστά ευγνωμοσύνη…