Τάσος Μακρής Θα σι μαγγανίσου Ο μάγγανος ήταν μηχανή, πρωτόγονη, με πολλές παραλλαγές και χρήσεις. Τα βασικά της εξαρτήματα ήταν χειροκίνητοι κύλινδροι. Από το μάγγανο η ντοπιολιαλιά μας έφτιαξε το ρήμα «μαγγανίζου». Ανάλογα με την δουλειά που έκανε ένα μαγγάνι έπαιρνε το ρήμα και την σημασία του. Στη φράση μας είναι εμφανέστατη η απειλή και...
Κατηγορία: Ιστορία του χωριού
Άρθρο
Λεξικό φράσεων ντοπιολαλιάς- Μέρος 22ο
Τάσος Μακρής Θα σ’ αλανιάσου Ακόμα μια απειλή! Δεν θα αναφερόμασταν σ’ αυτήν, αν δεν υπήρχε ετυμολογικό λάθος. Στον προφορικό λόγο του γλωσσικού μας ιδιώματος κυκλοφορούν πολλές λέξεις με παρετυμολογική μορφή κι έτσι οι λέξεις δεν βγάζουν νόημα. Το αλανιάζω προερχόμενο από το αλάνι, δε θα πει τίποτα. Το αλάνι σημαίνει κάτι σαν αλήτης και...
Άρθρο
Λεξικό φράσεων της ντοπιολαλιάς- Μέρος 19ο
Φωτογραφία: Το μηχανουργείο του Θοδωρή Χατζησπυρέλλη και το αρχοντικό του Καλιά-Μπέη-Γιώργος Καρακλάς από το αρχείο του Στρατή Πάντα. Η πλάκα να σι φα Μακάβρια κατάρα, η χειρὀτερη που θα μπορούσε να διατυπωθεί. Η πλάκα είναι η ταφόπλακα κατω από την οποία ο κάθε θνητός « εις χουν απελεύσει ». Σημειώνεται κι εδώ για πολλοστή φορά...
Άρθρο
ΤΑ ΦΡΟΥ ΦΡΟΥ – ΣΤΕΛΛΑΣ ΚΑΡΝΑ
Ιγνάτης Ψάνης Η μητρική μας διάλεκτο, τα Πολυχνιάτικα, που κάποιοι απαξιωτικά και περιφρονητικά τα ονομάζουν χωριάτικα, κάποιοι που ξεχάστηκαν και ξέχασαν, βρήκαν, εκτός από τον Τάσο Μακρή, που χρόνια τα μελετά, τα τελευταία χρόνια έναν ανέλπιστο υποστηρικτή, που τα τελευταία χρόνια γράφει τη δική της ιστορία. Kατάφερε με την αυθεντικότητά της, το ταλέντο και το...
Άρθρο
Οι σχολικές τοιχογραφίες του Κώστα Καλαθά, που δυστυχώς καταστράφηκαν-Μέρος 1ο
Επιμέλεια: Ιγνάτης Ψάνης Θέλησε να ομορφύνει και να ζωντανέψει το Δημοτικό μας Σχολείο, να το κάνει ελκυστικό για τα παιδιά, να παραστήσει ένα μέρος της αρχαίας ιστορίας και της μυθολογίας, ζωγραφίζοντας τους μεγάλους και άχαρους χώρους του διαδρόμου του. Είδε και αλλιώς το ρόλο του ως Δάσκαλος. Σκέφτηκε τη δύναμη της εικόνας, που μαγεύει και...
Άρθρο
Λεξικό φράσεων της ντοπιολαλιάς μας- Μέρος 18ο
Φωτογραφία: Το μηχανουργείο του Θοδωρή Χατζησπυρέλλη και το αρχοντικό του Καλιά-Μπέη-Γιώργος Καρακλάς από το αρχείο του Στρατή Πάντα Ήβγι τσι ΄φτός στο σνυπαρτό Ακόμα μία παράξενη λέξη που, αν δεν τη μεταφράσουμε, θα μένει ακατανόητη η φράση. Πρόκειται για αναγραμματισμό και, αν βάλουμε στη θέση τους τα γράμματα, θα δούμε τη σύνθεση: σνυπαρτό= συν+παίρνω....
Άρθρο
Λεξικό φράσεων ντοπιολαλιάς- Μέρος 17ο
Από τον καλοκαιριάτικο χορό των Νυφιδιωτών-Αι γενεαί πάσαι… Τάσος Μακρής Έχ’ έξ’ χειμώνα, έξ καλουτσαίρ’ Στο άκουσμα της φράσης το μυαλό μας πηγαίνει κατ’ ευθείαν στην απλούστευση. Ο τύπος που βλέπει έτσι τον κόσμο σίγουρα είναι προβληματικός. Η διατύπωση, όμως, δεν έχει σκοπό να επισημάνει κάποιον για διανοητική αδυναμία. Με την παράλειψη της Άνοιξης και...
Άρθρο
Αφιέρωμα στα παλιά καφενεία-Γιώργος Σαλταμάρας
Γιώργος Σαλταμάρας Θα προσπαθήσω να μεταφέρω αφηγήσεις παλιών καφετζήδων και καφενόβιων καθώς και προσωπικά μου βιώματα από τη δεκαετία του ’60 και μετά. Τα προπολεμικά καφενείατέλη του 19ου αιώνα και μέχρι το 1940, ήταν λιτά, φτωχά από εξοπλισμό και υπηρεσίες. Στα καφενεία αυτής της εποχής υπαγόταν και οι τεκέδες που υπήρχαν στο χωριό. Η επίπλωση και τα...
Άρθρο
Πρωτοχρονιάτικα Πολιχνιάτικα έθιμα
Επιμέλεια: Ιγνάτης Ψάνης Αναδημοσίευση από τον “ΠΟΛΙΧΝΙΑΤΙΚΟ ΛΟΓΟ”-2011, αρ. φύλλου 128 Όταν είμαστε τα παιδιά! Ψάχνοντας τις παλιές εφημερίδες του Συλλόγου της Αθήνας, ανακαλύψαμε ένα Πολιχνιάτικο πρωτοχρονιάτικο, παραδοσιακό διαμάντι του Τάσου Μακρή, που μας θυμίζει παλιά έθιμα της κωμόπολης μας. Πολύ μας συγκίνησε. Ιγνάτης Ψάνης Στουν Άη Βασίλ’ Πρωτοχρονιάς απόγευμα και τα παιδιά, ξεπεταρούδια γύρω...
Άρθρο
Λεξικό φράσεων της ντοπιολαλιάς- Μέρος 16ο
Τάσος Μακρής Εύτην η πάστρα σι βαστά. Η δεικτική αντωνυμία αυτός, αυτή, αυτό γίνεται στο λεσβιακό ιδίωμα εύτους, εύτην, εύτου. Η «πάστρα» είναι η γνωστή πανελλήνια καθαριότητα. Το «βαστώ» είναι ρήμα με πολλές σημασίες. Εδώ σημαίνει πως η πάστρα εξουσιάζει απόλυτα κάποιο άτομο και καθορίζει τις πράξεις του. ...