Έγραψε ο Γιάννης Τσαρούχης για το ζεϊμπέκικο: ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟ – ΟΡΦΙΚΗ ΜΥΗΣΗ!
Το ζεϊμπέκικο και τα ρεμπέτικα υπήρχαν βέβαια, ήδη από το 1900 και οι μεγάλοι του ρεμπέτικου
είχαν δημιουργήσει αριστουργήματα. Αλλά οι αστικές προκαταλήψεις είχαν βρει έναν τρόπο να το αποκρύψουν, ακόμη και απ’ αυτούς που τους ενδιέφερε.
Όταν έφυγαν οι Γερμανοί και ήρθαν οι Εγγλέζοι με τους Έλληνες από τη Μέση Ανατολή, μαζί
με το σουίνγκ άρχιζε να ανθίζει με μια νέα βλάστηση, και υπό νέο πνεύμα, το πανάρχαιο ζεϊμπέκικο.
Ο κεντρικός του ναός για μας τους Αθηναίους ήταν το κέντρο “Ο Μάριος” σ’ ένα σπίτι της οδού Ίωνος δεύτερο πάτωμα, όπου άκουσα για πρώτη φορά τον Τσιτσάνη.
Η λέξη ναός δεν είναι υπερβολή. (…)
Ο χαρακτήρας του ναού εδίδοντο και ενισχύονταν από την αυστηρότητα του διευθυντή που δεν επέτρεπε την παραμικρή σύγκρουση, πολύ περισσότερο το μεγάλο καβγά για παραγγελιές
και άλλες ασήμαντες αφορμές. (…)
Παρά τους ενθουσιασμούς των ξένων επισήμων και ανεπισήμων, το ζεϊμπέκικο μένει κατιτί
το ερμητικό στην ουσία του και είναι προσιτό, αληθινά προσιτό, μόνο σ’ αυτούς από τους Έλληνες
που έχουν αληθινά ορφική μύηση.
Λόγια φθαρμένα που δεν μπορούν να εκφράσουν την ουσία, για την οποία ο αμύητος μένει καχύποπτος.
(από τον τόμο Αγαθόν το εξομολογείσθαι, Καστανιώτης 1989)
Κάποτε ο Γιάννης Τσαρούχης είχε δηλώσει πως: Γυναίκα δεν χορεύει ζεϊμπέκικο. Ούτε άντρας τσιφτετέλι.Πάει τελείωσε.
Και λίγα ακόμη λόγια: Ο ζεϊμπέκικος, δεν διδάσκεται.
Πως να διδάξεις ψυχή;
Βγαίνει από μέσα σου, αβίαστα, ο ρυθμός.
Είναι αυτοσχέδιο.
Υπακούει όμως σε ορισμένους, άγραφους, κανόνες.
Είναι αντρικός, με την έννοια της αξιοπρέπειας και όχι του κουτσαβακισμού.
Αντρικός, με την έννοια του βλέμματος.
Της ψυχής…………… Της λύπης…………………
Έχω δει άντρες να ξεφτιλίζονται και να ξεφτιλίζουν το χορό, σαν τραγικοί φασουλήδες.
Και γυναίκες να κουβαλάνε πιο πολύ μαγκιά από δέκα ντουζίνες «αντρών».
Έχω δει άντρες να βαρυπατούν και να ανοίγει η γη. Έχω δει γυναίκες να χορεύουν μόνο και μόνο
για να δείξουν ότι είναι γκόμενες. Παρ’ όλα αυτά, το ζεϊμπέκικο είναι αντρικός χορός.
Το (ελληνικό) ζεϊμπέκικο είναι μοναχικός χορός. Δεν είναι «δείτε με».
Δε χορεύεις σαν τον καραγκιόζη, όλο το βράδυ – δήθεν βαρύμαγκα μου.
Σηκώνεσαι, χορεύεις ταπεινά μια μόνο φορά αυτό που σε εκφράζει και κάθεσαι.
Το ζεϊμπέκικο είναι χαρμολύπη. Δεν είναι κουτσοπήδημα.
Είναι γη και -λίγο- ουρανός.
Σκύβεις, αλλά δεν είσαι σ κ υ φ τ ός. Σκύβεις να πάρεις δύναμη από τη γη και σηκώνεσαι,
κοιτώντας προς τον ουρανό, να την ξαναδώσεις.
Το ζεϊμπέκικο, είναι πόνος. Είναι φωτιά. Είναι βροχή στη στράτα.
Το ζεϊμπέκικο είναι έρωτας.
Είναι αγάπη που κάηκε στη φλόγα.
Είναι μυσταγωγία.
Είναι περηφάνια και συντριβή.
Υψώνεσαι και ταπεινώνεσαι.
Το ζεϊμπέκικο είναι κατάθεση μαγκιάς.
Είναι η κάφτρα του τσιγάρου που σου καίει το δάχτυλο.
Είναι το ποτήρι που θρυμματίζεται με κρότο στο πάτωμα.
Είναι το σιχτίρισμα, το ξέσπασμα, το γαμώτο.
Το ζεϊμπέκικο, είναι η ζωή: Ο κύκλος της ζωής
και του θανάτου.
Χορεύεις γύρω από ένα νοητό κύκλο.
Που μπορεί να είναι το πηγάδι της ψυχής σου.
Μπορεί να είναι τα όρια σου.
Μπορεί να είναι ο εαυτός σου.
Είναι η ζωή που εδώ τελειώνει γιατί δεύτερη φορά
δεν θα ξαναγαπήσεις.
Ζεϊμπέκικο, είναι η λογική σου κι η τρέλα σου.
Είναι η απόφαση να πετάξεις τα σκεπάσματα
και να βγεις στο δρόμο με βροχή γιατί…
…… «καλύτερα μαζί σου και τρελός».