Ο Νυφιδιώτικος Σύλλογος διοργανώνει για τρίτη χρονιά τη γιορτή ΤΡΑΧΑΝΑ ΚΑΙ ΜΑΝΕΣΤΡΑΚ, με γλέντι στου Χαραλαμπή, το Σάββατο, στις 18 Ιουλίου.
Με την ευκαιρία αυτή αναρτούμε ένα εξαιρετικό κείμενο, που έχει το δικό του ενδιαφέρον όσον αφορά την ονομασία, τη διατροφική αξία και τα παραδοσιακά ντόπια προσωνύμια, που σχετίζονται με τον τραχανά.
Απόσπασμα κειμένου του Τάσου Μακρή. Ολόκληρο το άρθρο θα αναρτηθεί σύντομα στο “Πανόραμα”
Τούτη η γιορτή, που στήθηκε, θα πρέπει να επαινεθεί ξέχωρα καθώς και οι πρωτεργάτες της διοργάνωσής της. Δεν είναι μία υπενθύμιση της παράδοσης μας. Είναι ολοζώντανη ίδια η παράδοση, είναι η συνέχεια της ζωής του τόπου μας. Γίνονται όλα, ακόμα και σήμερα, όπως και τότε. Είναι σαν να γυροφέρνουν το καζάνι οι πρόγονοί μας και λένε τη γνώμη τους για το ένα και για το άλλο. Άσε που μπορεί τα εργαλεία μας να είναι δικά τους. Ίδιες εικόνες, ίδιες γεύσεις, ίδιες οσμές. Μοιάζει με θαύμα και είναι θαυμαστό, γιατί έχει το έθιμο της ρίζες του βαθιά στο χρόνο και στη φύση, στο σιτάρι και στο γάλα, στη φυσικές τροφές, που ο αποπροσανατολισμένος πολιτισμός μας τις υποβαθμίζει, τις αλλοιώνει, τις αντικαθιστά με αμφιβόλου εμπιστοσύνης βιομηχανικά προϊόντα της πολιτισμένης εποχής μας.
Θα μπορούσε λοιπόν αυτή η γιορτή να μας δείξει έναν άλλον αναγκαίο στην εποχή μας δρόμο και στην υιοθέτηση ενός αντιδραστικού συνθήματος:
Επιστροφή ολοταχώς στη φύση! Καιρός να βρεθούν ευφάνταστοι και θαρραλέοι νέοι, που θα εξελίξουν τον τραχανό, αναδείχνοντας την αγνότητά του, την απαράμιλλη γεύση του, την άπιαστη θρεπτική αξία του.
Σιτάρι και γάλα, λοιπόν. Και οι δύο τροφές προσφέρονταν για ζύμωση και αφυδάτωση, μηχανισμοί συντήρησης . Με τα χρόνια η τεχνική τελειοποιήθηκε. Το γάλα με το βρασμό παστεριώθηκε , συμπυκνώθηκε και συσσωματώθηκε στο κομμένο σιτάρι , για να γίνει εύπλαστη ζύμη, που πλάθεται στο φυσικό καλούπι, τη φούχτα των γυναικών και ψήνεται στις πύρινες ακτίνες του ήλιου μας.
Στρώνανε το χώρο με αγούδουρα και πάνω του τοποθετούσαν τις χάχλες με τη σειρά , φιλοτεχνημένες κατά τρόπο που να μην χάνεται χώρος και να μοιράζονται όλες τον ήλιο, που παίζει καθοριστικό ρόλο στο να γίνει το σκεύασμα τραγανό. Γιατί ο τραχανός ήταν κάποτε τραγανός αλλά αλλά η γλώσσα μας αντικατέστησε το γ με χ γιατί το είδε σαν πιο εύηχο.
Οι πρόγονοί μας, επίσης, είδαν το καλούπι στο ανθρώπινο χέρι και αυτό που έβγαινε έμοιαζε με κογχύλι, με χουχούλα, που εύκολα έγινε χούχλα και ευκολότερα χάχλα. Η χάχλα, λοιπόν, δεν είναι παρά ένα βολικό κογχύλι, που αερίζεται καλά, στεγνώνει στον ήλιο, που αποθηκεύεται εύκολα σε σακούλι, που μπαίνει στη μπιζνέρα του βρακά, για να γίνει μεζές στην ώρα της για ένα ούζο του κουρασμένου ξωμάχου.
Τούτη η γιορτή θά ΄πρεπε νά ‘ναι Πολιχνιάτικη, νά ‘χει δηλαδή ο Πολιχνίτος την υποχρέωση να αναδείξει τον τραχανό και ας είναι παραδοσιακό φαγητό όλων των Ελλήνων.
Και τούτο γιατί είχαν τους Πολιχνιάτες είχαν βαφτίσει οι άλλοι Λέσβιοι με το παρατσούκλι “τραχανουμπιζνέρις” κι αυτό για τον παρακάτω λόγο. Πήγαιναν οι ηλιοκαμμένοι δουλευτάδες στον καφενέ και ήθελαν να πιουν ένα ξεκουραστικό ρακέλ’. Αλλά σκέτο ήταν πιο φθηνό και το προτιμούσαν. Ως για το μεζέ τον είχαν στο ζωνάρι τους, το σακούλι. Έβαζαν από το σπίτι μια-δυο χάχλες, που αντικαθιστούσαν τον μεζέ. Το σακούλι αυτό έμοιαζε με εκείνο που έβαζαν στα βυζιά της κατσίκας ,για να μη βυζαίνουν τα κατσικάκια και το έλεγαν “βουζουνέρα” στη λεσβιακή διάλεκτο μετατράπηκε σε “βουζνέρα”-” μπισνέρα”
ΕΠΙ ΤΟ ΕΡΓΟΝ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΚΟΥΚΟΥΛΑ