ΨΑΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΝΙΚ 1912 17/10/1941 Εκτελέστηκε στη Μυτιλήνη, από τους Γερμανούς, για παράνομη κατοχή όπλου.
ΨΑΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ του ΝΙΚΟΛΑΟΥ 29 χρονών, από τον Πολιχνίτο.
Η εκτέλεση αυτή έγινε το πρωινό της 17ης Οκτωβρίου 1941, μετά από καταδίκη σε θάνατο από το γερμανικό στρατοδικείο Μυτιλήνης. Η τρίτη αυτή εκτέλεση είναι και η τελευταία που γίνεται στα «Μπλόκια». Όλες οι επόμενες θα γίνουν στα «Τσαμάκια». Ο Ψάνης Παναγιώτης του Νικολάου και της Μιλτώς, γεννημένος στον Πολιχνίτο το 1912, είχε άλλες δυο αδελφές, τη Γιασεμή και τη Μαρία,34 και 24 ετών αντίστοιχα. Αυτός δε ήταν το δεύτερο παιδί της οικογενείας. Τον Οκτώβρη του 1941,ο ίδιος εργάζεται και διαμένει στη Μυτιλήνη, ενώ η οικογένεια του στον Πολιχνίτο.
Σύμφωνα με τη ληξιαρχική πράξη θανάτου που συντάχθηκε στο Ληξιαρχείο Μυτιλήνης, στις 6/6/1942, οκτώ μήνες μετά την εκτέλεση του, ως αιτία της καταδίκης αναφέρει …«δια κλοπάς τας οποίας διενήργει». Στο σημείο αυτό θα πρέπει να γίνει η διευκρίνιση ότι σε όποιες ληξιαρχικές πράξεις θανάτου ή ανακοινώσεις γερμανικών στρατοδικείων υπάρχουν, αναφέρεται ως αιτία καταδίκης σε θάνατο:- «διότι διενήργει κλοπάς». Αυτό σημαίνει ότι η αφαίρεση του υλικού ή προϊόντος γινόταν από γερμανικές εγκαταστάσεις ή φυλάκια και η σύλληψη έγινε από γερμανικές δυνάμεις.- «διενήργει κλοπάς, μεταχειρίζετο περίστροφο». Τις περισσότερες φορές, η αφαίρεση του υλικού ή προϊόντος γινόταν από ιδιώτες, η σύλληψη γινόταν από τις ελληνικές αρχές Χωροφυλακής, αλλά η κατοχή όπλου «υποχρέωνε» τις διοικήσεις Χωροφυλακής να παραδώσουν τους κατέχοντες όπλο, στις γερμανικές αρχές για τα «περαιτέρω». Πολλές δε ήταν οι περιπτώσεις συνεργαζομένων με τη Χωροφυλακή, πολιτών, που συνελήφθησαν με όπλο αλλά το θέμα «θάφτηκε».
«Λεσβιακός Κήρυξ» και ξέρεις για ποιόν γράφει; Για τον εκτελεσμένο μας… Τον Ψάνη μωρέ! Έβαλε και μια φωτογραφία από την εκτέλεση του! Να δες την… και βάζει την εφημερίδα στις ροζιασμένες πα λάμες του καπετάν Γιώργη. Τα χέρια του καπετάνιου τρέμουν καθώς ανοίγει την εφημερίδα. Τα μάτια του έχουν βουρκώσει… βγάζει τα γυαλιά του, τα φορεί και κάνει να διαβάσει. Πλησιάζει την εφημερίδα με τη φωτογραφία της εκτέλεσης στο πρόσωπο και την εξετάζει… στο μέτωπο εμφανίζονται μικρές σταγόνες ιδρώτα, τα γυαλιά δεν τον βοηθούν να διαβάσει, μπορεί και να μη θέλει… γι’ αυτό την προτείνει στον καφετζή λέγοντάς του…
– Πανάθεμά τους με τα γράμματα- ψείρες που τυπώνουν, πρέπει να ‘σαι γεράκι για να τα δεις… διάβασε ρε Νικόλα, τι γράφει;
– «Οι Γερμανοί εις την Λέσβον», και κάτω από τη φωτογραφία:- «Η πρώτη εκτέλεσις Λεσβίου υπό των Γερμανών εγένετο το 1942 και εις την θέσιν «μπλόκια». Όλαι αι άλλαι εκτελέσεις έγιναν εις τα «τσαμάκια». Εις την εικόνα μας η σκηνή της εκτελέσεως του ατυχούς Παναγιώτου Ν. Ψάνη. (Σημ. –Η φωτογραφία είναι αυθεντική ληφθείσα από Γερμανόν αξιωματικόν όστις ηγήθη του εκτελεστικού αποσπάσματος.)»
Χοντρές σταγόνες ιδρώτα κυλάνε στ’ αυλάκια του σκαμμένου από τις ρυτίδες, μετώπου του καπετάνιου. Βγάζει το μαντήλι και το σκουπίζει.
– Αυτός είναι πράγματι, βλέπεις ήταν ντερέκι, λάτα, κρίμα που έφυγε έτσι…
– Βλέπεις τα τσακάλια, ακόμα και στην εκτέλεση τον είχαν δεμένο πάνω σε τετράξυλο.
– Και τι σου λέει το λευκό μαντήλι στο τσεπάκι του πουκάμισου στο μέρος της καρδιάς;
– Άκουσα κάπου, καπετάνιο, ότι επειδή οι εκτελέσεις γίνονταν πριν ακόμη χαράξει, και δεν είχε πολύ φως, οι κολασμένοι εκτός από την κουκούλα που φορούσαν στους μελλοθάνατους, τους κρεμούσαν άσπρο πανάκι στο μέρος της καρδιάς, για να βοηθούν στο σημάδι, το εκτελεστικό απόσπασμα! Και μάλλον το ίδιο έκαναν και στον συχωρεμένο.
Από το βιβλίο «Στο σημάδι. . .» του Δήμου Μυτιλήνης
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
Δημοσιευμένη στην εφημερίδα «Λεσβιακός
Κήρυξ» στο αφιέρωμά της «Οι Γερμανοί εις την Λέσβον», στις 13-3-1959, στην οποία
αποτυπώνεται η στιγμή που Γερμανός αξιωματικός διαβάζει την σε θάνατο απόφαση του γερμανικού στρατοδικείου.