ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΩΣΤΙΔΗΣ-ΔΗΜΟΔΙΟΓΡΑΦΟΣ
Προχθές συμπληρώθηκαν 110 χρόνια από το ειδεχθές μαζικό έγκλημα της Γενοκτονίας των Αρμενίων
Την Αρμενική Γενοκτονία, η οποία ξεκίνησε συμβολικά στις 24 Απριλίου 1915, οργάνωσε και εκτέλεσε η κυβέρνηση των Νεοτούρκων (Επιτροπή Ένωσης και Προόδου) στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Αρμένιοι άμαχοι, οδηγούμενοι από ένοπλους Οθωμανούς στρατιώτες, περνώντας μέσα από το Χαρπούτ (Kharpert), σε μια φυλακή στην κοντινή Μεζιρέχ (Mezireh) σημερινή Ελαζίκ…
Οι βασικοί υπεύθυνοι και οργανωτές, γνωστοί και ως η «τριανδρία» των Νεοτούρκων, ήταν:
Ταλάτ Πασάς (Talaat Pasha): Υπουργός Εσωτερικών, θεωρείται ο κύριος αρχιτέκτονας της γενοκτονίας.
Εμβέρ Πασάς (Enver Pasha): Υπουργός Πολέμου.
Τζεμάλ Πασάς (Djemal Pasha): Υπουργός Ναυτικών και στρατιωτικός διοικητής της Συρίας.
«Οι τρεις πασάδες» Εμβέρ, Ταλαάτ και Τζεμάλ που σφράγισαν τη μοίρα των Ελλήνων του Πόντου και της ευρύτερης Ανατολής
Η γενοκτονία των Αρμενίων.
Στόχος: Συστηματικός αφανισμός. Η γενοκτονία ήταν ένα προμελετημένο σχέδιο για την εξόντωση του αρμενικού πληθυσμού από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Μέθοδοι: Περιελάμβανε μαζικές συλλήψεις διανοουμένων (24 Απριλίου 1915), εκτελέσεις, πορείες θανάτου στην έρημο, λιμοκτονία και σφαγές.
Αποτέλεσμα: Περίπου 1.500.000 Αρμένιοι έχασαν τη ζωή τους.
Συμμετοχή: Εκτός από την ηγεσία, στην υλοποίηση συμμετείχαν ειδικές δυνάμεις (Teşkilat-ı Mahsusa) και τοπικοί παράγοντες. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν σύμμαχος της Γερμανίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία γνώριζε τα γεγονότα.
Η γενοκτονία αυτή θεωρείται η πρώτη συστηματική εξόντωση ενός ολόκληρου λαού στον 20ό αιώνα.
Κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας των Αρμένιων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία σκοτώθηκαν τουλάχιστον 1 εκατομμύριο Αρμένιοι ενώ ο αριθμός των ορφανών παιδιών εκτιμάται ότι άγγιξε τις 50.000 …
Οι Αρμένιοι δεν έμειναν με σταυρωμένα τα χέρια σε ό,τι αφορά στη Γενοκτονία. Δεν περίμεναν τη διεθνή κοινότητα για να τιμωρήσει τους σχεδιαστές της. Τους τιμώρησαν με τα ίδια τους τα χέρια, σε μια επιχείρηση που πήρε το όνομά της από την ομώνυμη ελληνική θεότητα ΝΕΜΕΣΙΣ. Η ομάδα των Αρμένιων τιμωρών δεν ξεπερνούσε τα δέκα άτομα και έδρασε στο πλαίσιο μιας μακράς προετοιμασίας.
ΒΕΡΟΛΙΝΟ- Η ΠΡΩΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ – ΜΕ ΜΙΑ ΣΦΑΙΡΑ ΑΡΜΕΝΙΟΥ ΗΡΘΕ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΤΑΛΑΤ ΠΑΣΑ
Η πρώτη εκτέλεση τούρκου αξιωματούχου πραγματοποιείται στο Βερολίνο και εντάσσεται στα πλαίσια μιας επιχείρησης που πήρε το όνομα της θεάς της εκδίκησης, Νέμεσις, από την ελληνική μυθολογία. Συγκεκριμένα, γύρω στις 11 το πρωί της Τρίτης 15 Μαρτίου 1921, στη συνοικία Σαρλότεμπουργκ, ο Σογομών Τεχλιριάν, μετά από συστηματική παρακολούθηση δέκα ημερών, κρίνει κατάλληλη τη στιγμή να εκτελέσει το σχέδιό του. Στην οδό Χάρντεμπεργκ κάνει ανύποπτος το συνηθισμένο περίπατο, ντυμένος ευρωπαϊκά και ακολουθούμενος σε απόσταση μερικών μέτρων, σύμφωνα με τα μουσουλμανικά έθιμα, από τη σύζυγό του, ο οργανωτής του μεγάλου εγκλήματος, πρώην υπουργός Εσωτερικών και μέλος της τριανδρίας των Νεότουρκων που κυβέρνησε ουσιαστικά την Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τη διάρκεια του πολέμου, Ταλάτ Πασά. …
O Tαλαάτ Πασάς (αριστερά) Μέγας Βεζύρης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που εκτελέστηκε από τον Αρμένιο Σογομόν Τεχλιριάν (δεξιά), κατά τη διάρκεια της επιχείρησης “Νέμεσις”. Ο Τεχνιλιάν θεωρείται σήμερα εθνικός …
Ο Τεχλιριάν ξεκινά από το απέναντι πεζοδρόμιο, διασταυρώνεται με τον Τούρκο, τον προσπερνά και επιβραδύνει το βήμα του. Κατόπιν γυρίζει πίσω. Ο Ταλάτ φαίνεται σαν κάτι να διαισθάνεται, θέλει να λοξοδρομήσει και ν’ αποφύγει τον άγνωστο διαβάτη. Αλλά δεν προλαβαίνει. Ο Τεχλιριάν βγάζει το περίστροφο από την τσέπη του και με μια αστραπιαία κίνηση τον πυροβολεί στο ύψος του κεφαλιού. Μια σφαίρα είναι αρκετή. Ο γιγαντόσωμος Ταλάτ βρίσκεται ξαπλωμένος καταγής. Ο Τεχλιριάν τρέχει να εξαφανιστεί αλλά κάποιος που έρχεται από την αντίθετη κατεύθυνση καταφέρνει να τον συλλάβει.
Στη δίκη που συγκεντρώνει το παγκόσμιο ενδιαφέρον, ο Τεχλιριάν θα υποστηρίξει ότι ενήργησε μόνος του χωρίς προμελέτη, οδηγούμενος από μια ακαταλόγιστη επιθυμία εκδίκησης των συγγενών του στη θέα του υπ’ αριθμόν 1 δήμιου των Αρμενίων που αναγνώρισε τυχαία σ’ ένα δρόμο του Βερολίνου. Είναι μια μεμονωμένη πράξη που διέπραξε ένας επιζήσας της γενοκτονίας ο οποίος έγινε επιληπτικός και ανίκανος ν’ αντέξει την ιδέα ότι ένας εγκληματίας όπως ο Ταλαάτ μπορεί να ζει ατιμώρητος μετά από τέτοιες φρικαλεότητες υποστηρίζουν οι δικηγόροι του. Πρέπει να δικαιολογήσει την πράξη του ως ένα απερίσκεπτο χτύπημα, επακόλουθο των βασάνων του, για να μπορέσει να υποστηρίξει την αθωότητά του και η δίκη του να γίνει αυτή του θύματός του, αυτού που υπήρξε ο δήμιος των συγγενών του. Επικαλείται τις ταλαιπωρίες από την εκτόπισή του, τις τρεις πληγές του, τις κρίσεις επιληψίας κάθε φορά που θυμόταν τη μητέρα του, τον αδελφό του, τις σφαγμένες μπροστά στα μάτια του αδελφές του. Πρέπει να διαβεβαιώσει ότι δεν γνώριζε καν την παρουσία του Ταλάτ στο Βερολίνο όταν ήλθε να συνεχίσει τις σπουδές του στη Γερμανία: μια μέρα, τον είχε συναντήσει τυχαία στο δρόμο, τον είχε ακολουθήσει από απλή περιέργεια, χωρίς κακό σκοπό. Όμως, δυο εβδομάδες πριν την εκτέλεση, μετακομίζοντας απέναντι από το σπίτι του είχε ξαναδεί στον ύπνο του τους σωρούς των πτωμάτων ανάμεσα στα οποία είχε αναγνωρίσει τα κορμιά των βασανισμένων γονιών του.
ΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΑΘΩΩΣΕ ΤΟΝ ΑΡΜΕΝΙΟ ΕΚΤΕΛΕΣΤΗ
Τρεις μήνες μετά την εκτέλεση, οι ένορκοι του κακουργιοδικείου του Βερολίνου αθωώνουν τον κατηγορούμενο για το έγκλημα εκ προμελέτης.
Η δίκη του Σογκομόν Τεχλιριάν το 1921
Η αθώωσή του γίνεται δεκτή με ενθουσιώδη χειροκροτήματα από ένα πλήθος συμπατριωτών και συμπαθούντων που είχαν κατακλύσει το δικαστήριο και θεωρείται σαν η τρανή απόδειξη για τα συναισθήματα της πολιτισμένης ανθρωπότητας απέναντι στο τερατώδες έγκλημα της Γενοκτονίας των Αρμενίων.
ΚΩΝ/ΠΟΛΗ -ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ- ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΤΟΥ ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ
Την ίδια τακτική θα ακολουθήσει κι ένας άλλος Αρμένιος τιμωρός, ο Μισάκ Τορλακιάν που θα σκοτώσει στην Κωνσταντινούπολη, τον υπουργό Εσωτερικών του Αζερμπαϊτζάν, Μπεχούντ Χαν Τζιβανσίρ, υπεύθυνο της σφαγής 20.000 Αρμενίων κατά την είσοδο των Τούρκων στο Μπακού το Σεπτέμβρη του 1918. Στις 18 Ιουλίου 1921, λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, ο αζέρος αξιωματούχος επιστρέφει στο ξενοδοχείο Πέρα Παλάς, συνοδευόμενος από τον αδελφό του και άλλα τέσσερα άτομα μετά από μια οινοποσία σ’ ένα γειτονικό δημόσιο πάρκο.
Ένας μικρόσωμος άνδρας εμφανίζεται ξαφνικά στην είσοδο του ξενοδοχείου πυροβολώντας μια φορά στα πλευρά του Τζιβανσίρ που τον περνούσε ένα κεφάλι. Ο υπουργός γυρίζει λίγο το σώμα του και καταφέρνει να πιάσει το μπράτσο του θύτη του. Αυτός όμως προλαβαίνει και του φυτεύει δυο σφαίρες στο στήθος. Κι ενώ ο τραυματίας σωριάζεται καταγής, οι συνοδοί του πανικόβλητοι το βάζουν στα πόδια και κρύβονται πίσω από τα αυτοκίνητα. Οι δυο τούρκοι αστυνομικοί της φρουράς που βρίσκονται μπροστά στο ξενοδοχείο εξαφανίζονται. Ο Τορλακιάν στρίβει στη γωνία του δρόμου, αλλά ξαναεμφανίζεται ακούγοντας τις εκκλήσεις του θύματος για βοήθεια. Οι τριάντα περίπου αποσβολωμένοι μάρτυρες δεν τολμούν να επέμβουν, βλέπουν έντρομοι τον εκτελεστή να πλησιάζει και να δίνει τη χαριστική βολή στον τραυματισμένο που θα υποκύψει λίγο αργότερα κατά τη μεταφορά του στο ξενοδοχείο. Ο Τορλακιάν πυροβολεί μια φορά στον αέρα για ν’ απομακρύνει τους αστυνομικούς που έχουν σπεύσει εν τω μεταξύ για να τον αφοπλίσουν και προσπαθούν να τον συλλάβουν. Στη συνέχεια όταν καταφθάνουν οι γάλλοι στρατιωτικοί που ανήκαν στις δυνάμεις κατοχής, ο Τορλακιάν βάζει το όπλο του στη σκεπή ενός αυτοκινήτου και παραδίδεται. Οι στρατιώτες τον συνοδεύουν μέχρι το αστυνομικό τμήμα, ενώ το πλήθος τον ξυλοκοπεΊ μέχρι που λιποθυμάει. Στους Γάλλους και κατόπιν στους Άγγλους αξιωματικούς που τον ανακρίνουν, απαντά ότι η οικογένειά του εξοντώθηκε με διαταγή του Τζιβανσίρ στο Μπακού και δείχνει τις τρεις ουλές που φέρει στο σώμα του ενώ μια σφαίρα είναι σφηνωμένη στο μηρό του απ’ αυτή τη σφαγή.
ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΤΗΚΕ Ο ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΣ ΑΛΛΑ ΑΠΛΑ ΑΠΕΛΑΘΗΚΕ
Η δίκη του Τορλακιάν αρχίζει στα τέλη Αυγούστου, ενώπιον του βρετανικού στρατιωτικού δικαστηρίου στο κτίριο της παλιάς οθωμανικής σχολής πολέμου. Διαρκεί δυο μήνες και ο συνήγορος υπεράσπισης στηριζόμενος στο πόρισμα του γιατρού-πραγματογνώμονα, υποστηρίζει ότι ο πελάτης του αφού καταλήφθηκε από επιληψία – όπως ο Τεχλιριάν – είχε αντιδράσει όντας σε κατάσταση κρίσης στην ανάμνηση των σφαγών των συγγενών του στο Μπακού, όταν πληροφορείται για την παρουσία του Τζιβανσίρ στην Κωνσταντινούπολη. Στις 20 Οκτωβρίου, ο Τορλακιάν κρίνεται ένοχος χωρίς να του επιβληθεί ποινή λόγω ψυχικής διαταραχής τη στιγμή των γεγονότων. Έτσι αφού θεωρείται ανεύθυνος για τις πράξεις του, απελαύνεται στην Ελλάδα από τις δυνάμεις κατοχής.
Μπεχούντ Χαν Τζιβανσίρ και Μισάκ Τορλακιάν- Μετά από χρόνια η τελευταία ευλογία στον ήρωα εκτελεστή
Ο θάνατος του Τζιβανσίρ, όπως και του Ταλαάτ εγγράφεται σε μια σειρά προμελετημένων και επιμελώς προετοιμασμένων πράξεων από ένα κρυφό δίκτυο που σχηματίστηκε στους κόλπους του κόμματος της Αρμενικής Επαναστατικής Ομοσπονδίας – Τασνακτσουτιούν με σκοπό, όπως είπαμε, να καταδιώξει αυτούς τους εγκληματίες πολέμου μέχρι τα πιο μυστικά κρησφύγετά τους και να τους εκτελέσει. Παράλληλα, άλλες ομάδες εκδικητών βρίσκονται στην Ευρώπη και περιμένουν τις κατάλληλες οδηγίες. Το σχέδιο είναι να χτυπήσουν τα επόμενα άτομα της λίστας με τη ρητή εντολή αυτή τη φορά να μην πιαστεί κανένας – δεν υπάρχει περίπτωση να ξαναγίνουν παρόμοιες δίκες – αποφεύγοντας όσο το δυνατόν, τους άσκοπους θανάτους και τα χτυπήματα αθώων.
ΡΩΜΗ- Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΩΝ ΝΕΟΤΟΥΡΚΩΝ ΣΑΙΤ ΧΑΛΙΜ ΠΑΣΑ
Ο Σαΐτ Χαλίμ Πασάς (Sait Halim Paşa), πρώην Μεγάλος Βεζίρης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, εκτελέστηκε στη Ρώμη στις 5 Δεκεμβρίου 1921.
Η δολοφονία του ήταν μέρος της Επιχείρησης Νέμεσις (Operation Nemesis), μιας εκστρατείας εκδίκησης από Αρμένιους τιμωρούς για τη Γενοκτονία των Αρμενίων.
Ο Εκτελεστής: Ο Αρμένιος Αρσαβίρ Σιρακιάν (Arshavir Shirakian) πραγματοποίησε την επίθεση. Η δολοφονία συνέβη στην οδό Via Eustachio (ή κοντά στην κατοικία του στη Via Cola di Rienzo) στη Ρώμη. Ο Τρόπος: Ο Σιρακιάν παρακολούθησε τον Σαΐτ Χαλίμ για πέντε μήνες. Την ημέρα της εκτέλεσης, ο Πασάς επέστρεφε με άμαξα από επίσκεψη σε μουσεία στο Καπιτώλιο. Ο Σιρακιαν τον εκτέλεσε κατά τρόπο μυθιστορηματικό – κρεμασμένος στο μαρσπιέ της άμαξας που μετέφερε το θύμα. Τον πυροβόλησε στο μέτωπο με μία σφαίρα, σκοτώνοντάς τον ακαριαία.
Ο Σαΐτ Χαλίμ είχε διατελέσει Μεγάλος Βεζίρης (1913–1917) και θεωρήθηκε από τους Αρμένιους ως ένας από τους υπεύθυνους για τις διαταγές εκτοπισμού και τη γενοκτονία.
Ο εκτελεστής κατάφερε να διαφύγει παρά την καταδίωξη από τον οδηγό και τους συνοδούς του Πασά.
ΒΕΡΟΛΙΝΟ- ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΠΑΧΑΝΤΙΝ ΣΑΚΙΡ ΚΑΙ ΤΖΕΜΑΛ ΑΖΜΙ.
Ο Σιρακιάν μαζί με τον Αράμ Γεργκανιάν θα ξαναχτυπήσουν στο Βερολίνο στις 17 Απριλίου 1922 ταυτόχρονα τον δρ. Μπεχαεντίν Σακίρ, έναν από τους κυριότερους υπεύθυνους της γενοκτονίας και τον πρώην διοικητή της Τραπεζούντας, Τζεμάλ Αζμί.
Στις επιτύμβιες στήλες οι Τούρκοι τους εμφανίζουν ως … «θύματα τρομοκρατών»…
ΤΙΦΛΙΔΑ – Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΤΖΕΜΑΛ ΠΑΣΑ
Η καταδίωξη του πρώην υπουργού Ναυτικών, Τζεμάλ Πασά, μέλους της τριανδρίας των Νεότουρκων, που έγινε σύμβουλος των Σοβιετικών στις καυκασιανές υποθέσεις, θα οδηγήσει τους αποφασισμένους κομάντος Στεπάν Τζαγικιάν, Μπεντρός Τερ Μπογοσιάν και Αρντασέζ Κεβορκιάν να τον εκτελέσουν στις 25 Ιουλίου 1922, μπροστά στο στρατηγείο της Τσέκα, (πολιτικής αστυνομίας των μπολσεβίκων) στην Τιφλίδα.
Η εκτέλεση του Τζεμάλ Πασά (ενός εκ των μελών της ηγετικής τριανδρίας των Νεότουρκων) πραγματοποιήθηκε στις 21 Ιουλίου 1922 στην Τιφλίδα της Γεωργίας.
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΕΝΒΕΡ ΠΑΣΑ
Ο Ενβέρ Πασάς, το τρίτο μέλος της τριανδρίας των Νεότουρκων, πρώην υπουργός Πολέμου, που είχε στραφεί προς την κομμουνιστική κυβέρνηση της Μόσχας, θα σκοτωθεί στις 4 Αυγούστου 1922 από μια διμοιρία αρμενίων μπολσεβίκων κοντά στη Σαμαρκάνδη, στα σύνορα του Αφγανιστάν, όντας επικεφαλής μιας ομάδας επαναστατημένων μουσουλμάνων του εμιράτου της Μπουχάρας και
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΔΡ. ΝΑΖΙΜ
Ο Δρ Μεχμέτ Ναζίμ (ή Ναζίμ Μπέης / Dr. Nâzım Bey) ήταν γιατρός που έγινε εξέχον ανώτερο στέλεχος της Επιτροπής Ένωσης και του Κόμματος της Προόδου που έπαιξε κεντρικό ρόλο στη Γενοκτονία των Ελλήνων. Γενικότερα, έπαιξε ρόλο στις γενοκτονίες των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ένα άρθρο του στρατηγού Σερίφ Πασά που δημοσιεύτηκε στη Γαλλία το 1915 περιέγραφε τον Δρ Ναζίμ ως «ένθερμο υποστηρικτή της εξόντωσης των Χριστιανών γενικά και των Ελλήνων ειδικότερα…» (Il est un partisan résolu del’extermination des chrétiens en général et des Grecs en particulier…).
Ο Ναζίμ λέγεται ότι δήλωσε: «Το οθωμανικό κράτος πρέπει να είναι αποκλειστικά τουρκικό. Η παρουσία ξένων στοιχείων είναι πρόσχημα για ευρωπαϊκή επέμβαση. Θα πρέπει να τουρκοποιηθούν βίαια».
Τον Μάιο του 1914 ο Δρ Ναζίμ Μπέης περιόδευσε στις επαρχίες της χώρας με μοναδικό σκοπό να υποκινήσει ένα ανθελληνικό κίνημα μεταξύ των τοπικών πληθυσμών. Πίστευε ότι οι προηγούμενοι Οθωμανοί πολιτικοί «δεν ήταν αρκετά διορατικοί για να καθαρίσουν όλη τη χώρα που κυβερνούσαν από το χριστιανικό στοιχείο». Ο δρ. Ναζίμ (ο τελευταίος που απέμεινε από τη λίστα των εκδικητών), εξέχον στέλεχος της Επιτροπής Ένωσης και Προόδου (Νεότουρκοι), είχε ένα βίαιο τέλος καθώς απαγχονίστηκε στις 26 Αυγούστου 1926, στην Άγκυρα για υποτιθέμενη απόπειρα δολοφονίας του Μουσταφά Κεμάλ.
Η θεία δίκη.
Μεχμέτ Ναζίμ
Έτσι, λίγα χρόνια μετά, δεν έμεινε ούτε ένας από τους επικεφαλής της οργάνωσης της γενοκτονίας των Αρμενίων. Οι ίδιοι οι Αρμένιοι δίκασαν και εκτέλεσαν με το ίδιο νόμισμα. Η επιχείρηση Νέμεσις μόλις είχε ολοκληρωθεί.
Αυτό που ζητούν τώρα οι Αρμένιοι είναι η αναγνώριση της γενοκτονίας από την ίδια την Τουρκία.
ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΩΣΤΙΔΗΣ
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ