Πέτρος Καναρίδης
Ιστορική η ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχου στην Ολομέλεια του Ελληνικού Κοινοβουλίου για τα 37 χρόνια της Πατριαρχίας του.
Με το χάρισμα του λόγου, που διαθέτει ο Προκαθήμενος της Ορθοδοξίας ανέπτυξε τις σκέψεις, τον γόνιμο και χρήσιμο προβληματισμό του. Ο άριστα δομημένος και ζωηρός λόγος υπό το περίβλημα της λόγιας γλωσσικής παράδοσης δηλώνουν την βαθιά γνώση του της Ελληνικής γλώσσης και την αταλάντευτη προάσπισή της. Εξ αυτού και η εγκωμιαστική αναφορά του : «το ‘’θαύμα’’ της δημιουργικής συναντήσεως Ελληνισμού και Χριστιανισμού συνετελέσθη χάρις εις την δύναμιν της Ελληνικής γλώσσης…Η γλώσσα μας ουσιαστικώς φιλοσοφική στοχαστική και ποιητική κατευθύνει τον νούν και την σκέψιν πάντοτε προς το βάθος των πραγμάτων..».
O λόγος του επίκαιρος και διαχρονικός αγγίζει τα σύγχρονα προβλήματα με διαυγή πολιτικό προσανατολισμό, όπως το επιβάλλει ο χώρος, και με θεολογική αναφορά, όπως ορίζει το ύψιστο ιερατικό αξίωμα του ομιλητή. Αξιοσημείωτη μάλιστα είναι η επισήμανση ότι η θρησκεία και η πολιτική σε μία διαλεκτική σχέση αλληλοεπίδρασης μπορούν να απαλείψουν αντιθέσεις και ανταγωνισμούς με σκοπό την αρμονική και ειρηνική συμβίωση των λαών σε μία πορεία ανοδική σε ανώτερες σφαίρες κοινωνικού βίου των Λαών.
Το πολύπτυχο των συγχρόνων ζωτικών θεμάτων υπό το πρίσμα πνευματικής – πολιτιστικής και ηθικής – ανθρωποκεντρικής αναφοράς μαρτυρούν τα παρακάτω χωρία, τα οποία προθέτουμε και που αξίζουν ιδαίτερης προσοχής, καθότι αφ’ ενός μεν στιγματίζουν τα κακώς κείμενα της σύγχρόνου παγκόσμιας πολιτικής και αφ’ ετέρου προβληματίζουν και αφυπνίζουν με την ανάδειξη της ηθικής αξίας της θρησκευτικής Πίστεως και του ιδανικού του ανθρωπισμού ως στυλοβάτες και πυλώνες μιας κοινωνίας αγάπης και ειρήνης.
« Θαυμάζομεν το αρχαίον Ελληνικόν πνεύμα, το οποίον δώρισε στην ανθρωπότητα ελευθερίαν και δημοκρατίαν, τον ‘λόγον’ ως διάλογον, την επιστήμην, την παιδείαν και τον ανθρωπισμόν τας βάσεις δηλαδή του πολιτισμού.»
« Το θαύμα της δημιουργικής συναντήσεως Ελληνισμού και Χριστιανισμού συνετελέσθη χάρις εις την δύναμιν της Ελληνικής γλώσσης, της ‘’ μητρικής γλώσσης του πνεύματος’’, της γλώσσης τού Ομήρου, των Τραγικών, των Φιλοσόφων, της Καινής Διαθήκης, των Πατέρων της Εκκλησίας και της Εκκλησιαστικής Υμνολογίας.»
« Η εικών την οποίαν έχομεν διά τον άνθρωπον, διά την προέλευσή και τον προορισμόν του, διά την θέσιν του εις τον κόσμον, διά το νόημα της ζωής του, διά την ελευθερίαν και την ευδαιμονίαν του καθορίζει την στάσιν μας απέναντί του. Εάν βλέπωμεν τον άνθρωπον ‘’ως μηχανή’’ ή ως απλή βιολογική οντότητα, τότε λίαν ευχερώς τον μετατρέπομεν εις αντικείμενον ή τον υποτιμώμεν»
« ‘’Το γεγονός ότι το πολίτευμα ημών εν ουρανοίς υπάρχει (Φιλιπ.γ΄, 20), δεν αναιρεί αλλά δυναμώνει την μαρτυρίαν ημών εν τω κόσμω’’ . Το οικουμενικόν Πατριαρχείον ηγωνίσθη και αγωνίζεται κατά της φαλκιδεύσεως του ανθρωπίνου προσώπου εις τας ποικίλας όψεις της, στιγματίζει τον
ρατσισμόν, τας διακρίσεις και τας συγχρόνους μορφάς δουλείας, ανθίσταται εις τας δυνάμεις και τάσεις, αι οποίαι υποσκάπτουν την κοινωνικήν συνοχήν και την ειρήνην και καταστρέφουν την δημιουργίαν του Θεού, προάγει τον διάλογον με τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον, με τας άλλας θρησκείας και με τον σύγχρονον πολιτισμόν.»
« Εξ αρχής προσηγγίσαμεν την οικολογικήν κρίσιν ως κοινωνικόν πρόβλημα και ανεδείξαμεν την αλληλουχίαν περβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών θεμάτων. Ετονίσαμεν ότι το κυρίαρχο πρότυπον οικονομικής αναπτύξεως ανήκει στα κυρίαρχα αίτια της οικολογικής κρίσεως. Επαναλαμβάνομεν και ενώπιόν σας, Εξοχώτατοι και αγαπητοί, αυτό το οποίον λέγομεν συχνάκις : Η οικονομική δραστηριότης, η οποία δεν σέβεται τον οίκον της ζωής, το φυσικόν περιβάλλον, δεν είναι ‘’οικονομία’’, αλλά ‘’ οικο- ανομία’’.
« Ποτέ εις την ιστορίαν της ανθρωπότητος η ειρήνη υπήρξεν αυτονόητος κατάστασις, αλλά ήτο πάντοτε κατάκτησις, αποτέλεσμα εμπνευσμένων πρωτοβουλιών, γενναιότητος και αυτοθυσίας απορρίψεως της βίας ως μέσου λύσεως διαφορών, διαρκής αγών δια την δικαιοσύνην και την προστασίαν της ιερότητος του ανθρωπίνου προσώπου» .
« Το περί Ειρήνης κήρυγμα της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας δεν είναι ουτοπικόν και ρητορικόν. Γνωρίζομεν καλώς ότι ο δημόσιος λόγος κυριαρχείται διεθνώς υπό θεωρήσεων γεωπολιτικών και γεωοικονομικών, υπό αναλύσεων του λεγομένου συσχετισμού δυνάμεων . Είναι γεγονός ότι η σύγχρονος εκδοχή της λεγομένης real politic έχει κατισχύσει του διεθνούς δικαίου και αυτού τούτου του καταστατικού χάρτου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, οοποίος διέπεται υπό της γενικής αρχής της ειρηνικής επιλύσως των διαφορών.»
« Η ανθρωπότης έχει ανάγκην μιας σταθεράς συναινέσεως επί ενός κορμού κοινών θεμελιωδών αξιών, η οποία θα λειτουργεί παρά τας πολιτικάς, κοινωνικάς, θρησκευτικάς και πολιτισμικάς διαφοροποιήσεις και εντάσεις, ως βάσις διά την συμβίωσιν και σύμπραξιν των ανθρώπων διά το κοινόν καλόν. Αυτός ο κορμός παγκοσμίων αξιών έχει αποτυπωθή…εις τα τριάκοντα άρθρα της Οικουμενικής Διακηρύξεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (10 Δεκεμβρίου 1948.)»
« Η θρησκευτική ελευθερία κατέχει άλλωστε προέχουσαν θέσιν εις τον κατάλογον των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ο σεβασμός της είναι βασικόν κριτήριον δια τον χαρακτηρισμόν ενός κράτους ως κράτους δικαίου. Εν τω πνεύματι τούτω θεωρούμεν αναγκαίον και τον διαθρησκευτικόν διάλογον περί των δικαωμάτων του ανθρώπου.»
«…Περαίνοντες τον λόγον επιθυμούμεν να σημειώσωμεν ότι το Οικουμενικόν Πατριαρχείον υπήρξε και παραμένει λάβαρον της παγκοσμιότητος της πίστεως, του ήθους και τού πολιτισμού της Ορθοδοξίας, ζωτικόν σημείον αναφοράς δια το Γένος μας και σύμβολον των περιπετειών και των ελπίδων του….Αν και δεν ασχολείται- Πατριαρχείο- με την πολιτικήν εν τη στενωτέρα εννοία του όρου, η πνευματική του μαρτυρία εγγίζει και τον χώρον των πολιτικών πραγμάτων και των μεγάλων προκλήσεων η αντιμετώπισις των οποίων απαιτεί κοινήν υπευθυνότητα, κοινήν κινητοποίησιν, κοινήν στοχοθεσίαν, σύμπραξιν και αλληλεγγύην.»
Κλείνουμε την αναφορά μας στην ομιλία του Προκαθημένου της Ορθοδοξίας με την ευχή και ελπίδα ότι ο
υποδειγματικός πολιτικός αυτός λόγος ως μορφή και κυρίως περιεχόμενο θα εύρει μιμητές εντός και εκτός Κοινοβουλίου.
Ακολουθεί σε βίντεο όλη η ομιλία.