Χορός λεβέντικος, αντρίκιος, κινήσεις ρωμαλέες, στιβαρές, μια δοκιμασία ισορροπίας σε στιγμές πανηγυριώτικης έκστασης. Στον χορό των αλόγων ξετυλίγεται η σπάνιας σχέση των Μυτιληνιών με τα άλογα. Οι μαυροντυμένοι πανηγυριώτες πλησιάζουν τα στολισμένα άλογα με βήματα αργά, ο κόσμος στην πλατεία σχηματίζει ένα κύκλο. αφήνει χώρο για το θέαμα που σε λίγες στιγμές θα ξεδιπλωθεί μπροστά στα μάτια τους. Οι παρέες του σιγοπίνουν το ούζο τους αφήνουν για λίγο το ποτήρι, χαμηλώνουν κάπως τις κουβέντες τους. Αυτό που θα αρχίσει από στιγμή σε στιγμή αξίζει όλο τους το ενδιαφέρον και την προσοχή.
Είναι η δεύτερη μέρα στο πανηγύρι του Αγίου Χαραλάμπους στην Αγία Παρασκευή, στην Κώμη, στην Πηγή, στην Κλειώ, στο Μανταμάδο, στα χωριά της Λέσβου, που η γιορτή του αγίου έχει τόσα χρόνια τώρα συνδεθεί άρρηκτα θυσία του ταύρου και τον εντυπωσιακό χώρο πάνω σε άλογα.
Οι πρώτες νότες του “Κιόρογλου” δίνουν το σύνθημα, ο χορός ξεκινάει. Χωρίς λόγια, πένθιμος αλλά ρωμαλέος σκοπός είναι από τους πιο αγαπημένους των Μυτιληνιών και αυτό φαίνεται στην ένταση με την οποία ζουν αυτές τις στιγμές όσοι παρευρίσκονται.
Με ένα σάλτο ο χορευτής βρίσκεται στη ράχη του αλόγου, όχι καβαλάρης αλλά όρθιος, ισορροπώντας πάνω στο άτι, πασχίζοντας να ακολουθεί σταθερά το ρυθμό της μελωδίας χωρίς απότομες κινήσεις, χωρίς εξάρσεις. Οι μαυροπουκαμισάδες χορευτές σηκώνουν τα χέρια, κάνουν περίτεχνες φιγούρες, γίνονται “ένα” με τα στολισμένα άλογα σε μία εκστατική επίδειξη ισορροπίας και λεβεντιάς. Κάποιες φορές κάποιος μπορεί να πέσει, δεν είναι και εύκολο να σταθείς πάνω στο άλογο, μάλλον να χορέψεις.
Αλλά και πάλι θα ανέβει, δεν θα σταματήσει πριν τελειώσει ο σκοπός, πριν ολοκληρωθεί το “τάμα” στον άγιο και πριν καταλαγιάσει η έξαψη της μυσταγωγίας. Και ο “Κιόρογλου”αργεί να τελειώσει, μπορεί να παίζεται να παίζεται όλο το βράδυ, εναλλάξ με τον “ατ χαβασί”, τον χαβά των αλόγων, τον άλλον πεντάσημο χορό που συνοδεύει αυτό το θέαμα του πανηγυριού.
Κι από κοντά και οι ιπποδρομίες, εορταστικοί αγώνες για το πιο γρήγορο άλογο και επιδείξεις, με τους ιδιοκτήτες να στολίζουν τα άτια τους με φανταστέρα πλουμίδια, με χάντρες και αστραφτερά, χρυσά κουμπιά, με καλοφτιαγμένες σέλες ντυμένες με δερμάτινα καντητά.
Οι Μυντιλήδες
Οι ειδικοί λένε πως οι μελωδίες του και Κιόρογλου και του “ατ χαβασί” ήρθαν, άγνωστο πότε, από τους απέναντι ακτές της Μικρασίας και την Πόλη, ως αποσπάσματα μιας παλιάς αρμένικης οπερέτας. Και ωστόσο ταίριαξαν απόλυτα με το πανηγύρι του Αγίου Χαραλάμπου, μέχρι που και τα άλογα σιγά-σιγά συνήθισαν στο ρυθμό τους και έμαθαν να βοηθούν τον αναβάτη τους να ολοκληρώσει το χορό του έτσι όπως πρέπει. Οι Μυτιληνιοί, άλλωστε, είχαν πάντα να και διατηρούν μία ιδιαίτερη, στενή σχέση με τα άλογα. Δεν είναι γνωστό πώς ή πότε ξεκίνησε. Οι απαρχές της χάνονται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ή και ακόμα παλαιότερα όταν όργωνα τα βουνά της Λέσβου οι μυντιλήδες, η ντόπια ράτσα κοντόσωμων αλόγων, που κάποτε αριθμούσαν αρκετές εκατοντάδες. Κυνηγήθηκαν, όμως, πολύ, αναμείχτηκαν με άλλες ράτσες, έπειτα ήρθαν άλογα πιο δυνατά και υπάκουα στην δουλειά και οι μυντιλήδες σχεδόν εξαφανίστηκαν. Όχι όμως και η αγάπη των Μυτιληνιών για τα περίφημα αυτά ζώα.
Δεν είναι εύκολο να πει κανείς πόσα άλογα υπάρχουν σήμερα πάνω στη Λέσβο. Τα στοιχεία των 4 κτηνιατρείων του νησιού μιλούν για περίπου 2.500 άλογα, κυρίως στην περιοχή της Καλλονής αλλά και της Μυτιλήνης του Μανταμάδου και της Αγιάσου. Κομμάτι της καθημερινότητάς του ο Μυτιληνιός φροντίζει για το άλογό του σαν να ήταν ένα ακόμη μέλος της ίδιας της οικογένειας. Πολλοί φτιάχνουν τα δικά τους στολίσματα για τα άλογα τους, όπως ο Νίκος Μουστάκας, που κατασκευάζει σέλες και δερμάτινα ντύματα. Από την άλλη ο Νίκος Βελιδούκας, ο πρόεδρος της Λέσχης Φιλίππων “Κένταυρος” μας μιλάει για τις οργανωμένες πια εκδρομές με άλογα σε όλο το νησί, από την Καλλονή μέχρι την Αγιάσο ή το Καμμένο Δάσος.
“Η ζωή μας είναι δεμένη με το άλογο, αναπτύσσεται μεταξύ μας σχέση αγάπης και αμοιβαίας εμπιστοσύνης” τον easy και πραγματικά το διαπιστώνουμε εύκολα καθώς τους ακολουθούμε στην κυριακάτικη εξόρμησή τους στα βουνά της Λέσβου!!!
(φωτ.Η Μήλας)
Πηγή:εφημερίδα Σκαμιά, αρ. φύλλου 218