Ιγνάτης Ψάνης
Προς Δήμαρχο Δήμου Δυτικής Λέσβου
Πολεοδομία Δήμου Δυτικής Λέσβου
Τμήμα Ανάπτυξης Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου
Αποκεντρωμένη Διοίκηση Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου
Δ/νση Υγείας Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου
Αξιότιμοι κύριοι,
Ως ενεργειακός σύμβουλος του Δήμου Δυτικής Λέσβου και υποστηρικτής επί ενεργειακών θεμάτων, μέσω της σύμβασης με το εργαστήριο ενεργειακών και περιβαλλοντικών ερευνών του ΕΚΠΑ, στο οποίο συμμετέχω, αλλά και με την ιδιότητά μου ως πολίτης και εποχιακός κάτοικος του Πολιχνίτου, όπου διατηρώ την κατοικία μου, δια της παρούσης σας ενημερώνω για τα παρακάτω.
Την 16η Αυγούστου 2026 επισκέφτηκα τα ιαματικά λουτρά της πόλης με την επωνυμία «Ιπποκράτης» για να απολαύσω την περιοχή και την υψηλής ποιότητας, όπως ανέμενα, παροχή ιαματικής λουτροθεραπείας, όπως είχε προ διετίας περίπου διακηρυχθεί δια του τύπου αλλά και μέσω εκδηλώσεων στις οποίες μάλιστα συμμετείχα και είχα παρουσιάσει θέματα που αφορούν στην διαδικασία που καθιστά την χρήση των ιαματικών πηγών ασφαλή και θεραπευτική.
Κατά την επίσκεψή μου, όμως, είδα εικόνες εγκατάλειψης τόσο ως προς την εμφάνιση του εξωτερικού περιβάλλοντος χώρου όσο -και αυτό είναι το ουσιαστικό- προς την ασφαλή προσέγγιση των πηγών και των εγκαταστάσεων.
Συγκεκριμένα, διαπίστωσα αρνητικές συνθήκες που εξαρχής, είχα επισημάνει αλλά δεν έχουν διορθωθεί παρόλη την διετή λειτουργία του «Ιπποκράτη» και ούτως αναφέρω αναλυτικά:
- Για την σωστή αντιμετώπιση και την εκδίωξη του εμπεριεχόμενου ραδονίου στο ιαματικό νερό των πηγών, μετά από πρότασή μου διαμορφώθηκε μια μικρή λίμνη από πέτρες στην θερμότερη πηγή και από εκεί μέσω αντλίας το ιαματικό ρευστό μεταφέρεται σε τέσσερες δεξαμενές ώστε να ψυχθεί (σε επίπεδα λειτουργικά για τα λουτρά θερμοκρασία κάτω των 40ο C) ενώ ταυτόχρονα εκτονώνεται το Ραδόνιο στην ανοικτή ατμόσφαιρα ώστε να είναι ασφαλές για χρήση. Εκεί, για λόγους ασφαλείας, είχα προτείνει να γίνει περίφραξη των δεξαμενών με φύτευση ώστε να αποτρέπεται η προσέγγιση ελεύθερων επισκεπτών. Δυστυχώς, ακόμη και μετά το πέρας της διετίας, όλος ο ευρύτερος χώρος ευρίσκεται σε κατάσταση τέτοια που ο κάθε επισκέπτης μπορεί να προσεγγίσει την περιοχή των δεξαμενών και να εκτεθεί αφενός σε υψηλές θερμοκρασίες και αφετέρου σε εκπομπή ραδονίου πριν αυτό διαχυθεί στην ατμόσφαιρα (φωτογραφίες 1). Επιπροσθέτως, για την μέτρηση και αντιμετώπιση πιθανότητας μεγάλης συγκέντρωσης ραδονίου στον αέρα, είχα ζητήσει να τοποθετηθούν και μετρητικές διατάξεις οι οποίες ουδέποτε τοποθετήθηκαν.
 |
| Φωτογραφίες 1: Δεξαμενές εκροής ραδονίου |
- Στην ίδια εγκατάσταση για την λειτουργία της αντλίας ιαματικού ρευστού έχει τοποθετηθεί καλώδιο τροφοδοσίας της αντλίας το οποίο είχα απαιτήσει να τοποθετηθεί με τις απαραίτητες συνθήκες ασφάλειας. Εν ολίγοις, είχα ζητήσει να τοποθετηθεί εντός ειδικού σωλήνα προστασίας από μηχανικές καταπονήσεις (μεταλλικό ή άλλο που να πληροί τις προδιαγραφές ασφαλείας (φωτογραφία 2) αλλά αντ’ αυτού το καλώδιο είναι απλωμένο επί του εδάφους αποτελώντας σοβαρότατο κίνδυνο για τους επισκέπτες.
 |
 |
| Φωτογραφία 2: Καλώδιο στο έδαφος | Φωτογραφία 3: Η αντλία σήμερα |
- Επίσης, στο χώρο που έχει διαμορφωθεί ως μικρή προσωρινή λίμνη για την άντληση του ιαματικού ρευστού, η αναπτυσσόμενη θερμοκρασία είναι περί τους 80ο C. Είχα ζητήσει -όπως αναφέρω πιο πάνω- να γίνει μια περίφραξη του χώρου ώστε να αποκλείεται η πρόσβαση από τους επισκέπτες (φωτογραφία 3,4) αλλά παρόλη την διετή λειτουργία ο χώρος είναι χωρίς καμιά προστασία με προφανή επικινδυνότητα κάποιος να γλιστρήσει και να βρεθεί με πολύ ισχυρά εγκαύματα κατ’ ελάχιστον. Μάλιστα η αντλία είναι τοποθετημένη χωρίς καμία προστασία από τις καιρικές συνθήκες με όλα τα εν δυνάμει συνεπακόλουθα (φωτογραφία 2). Σημειώνω ότι στους υπευθύνους είχα επισημάνει ότι η τοποθέτηση της αντλίας πρέπει, επίσης, να πληροί τις απαραίτητες προδιαγραφές ασφαλούς εγκατάστασης. Επίσης η έλλειψη προστασίας στις πλαστικές σωληνώσεις μεταφοράς του καυτού ρευστού επιδέχονται κινδύνους διαρροής με άμεσες επιπτώσεις σε επισκέπτες αλλά και καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος.
 |
| Φωτογραφία 4: Η τεχνητή λιμνούλα |
- Τέλος, στην περιοχή υπάρχουν ιαματικές πηγές οι οποίες είναι διαμορφωμένες και καλυμμένες με πέτρινο τοιχίο από το παρελθόν. Αυτές είχαμε ζητήσει επίσης να προστατευτούν διότι έχουν πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Αντ΄ αυτού η μία είναι όπως κατά το παρελθόν η δε δεύτερη έχει καλυφθεί – σκεπαστεί με γεωδαιτικό θόλο από ανθεκτικό μουσαμά και μεταλλικό σκελετό , στεγανό και με μηδενική δυνατότητα αερισμού (φωτογραφία 5,6), με αποτέλεσμα οι εκπομπές ραδονίου και υδρόθειου (δηλαδή των δύο επικίνδυνων για την υγεία αερίων) να εγκλωβίζονται εντός του κλειστού χώρου της σκηνής δημιουργώντας συνθήκες ανθυγιεινές και πολύ υψηλού κινδύνου για τους επισκέπτες. Ας σημειωθεί ότι η πόρτα του γεωδαιτικού θόλου είναι ξεκλείδωτη, ο χώρος αφύλαχτος και ο κάθε επισκέπτης μπορεί εν αγνοία του να εκτεθεί σε άμεσο κίνδυνο.
 |
 |
Παράλληλα, παρουσιάζω και μερικές φωτογραφίες από τον περιβάλλοντα χώρο για να επιβεβαιωθεί η έλλειψη κάθε σεβασμού στο περιβάλλον και στην προστασία της υγείας των επισκεπτών.
 |
 |
 |
|
| Φωτογραφία 9: Περιβάλλον χώρος | |
- Για την νόμιμη λειτουργία των εγκαταστάσεων απαιτείται η έκδοση αδειών από εντεταλμένες αρχές οι οποίες ελέγχουν την νομιμότητα, την ποιότητα και την ασφάλεια τους. Επίσης, για την ορθή λειτουργία των ιαματικών πηγών απαιτείται παρακολούθηση από τις αρχές για την υγιεινή και προστασία των εργαζομένων και των επισκεπτών.
Οι ισχύουσες νομοθετικές ρυθμίσεις για την λειτουργία των ιαματικών πηγών καθορίζονται στα επιμέρους κεφάλαια και άρθρα του Προεδρικού Διατάγματος Π.Δ 101/2018, το οποίο δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 194 Α΄ της 20-11-2018:
“Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στην Οδηγία 2013/59/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της5ης Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό βασικών προτύπων ασφάλειας για την προστασία από τους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες και την κατάργηση των Οδηγιών 89/618/Ευρατόμ 90/641/Ευρατόμ,96/29/Ευρατόμ, 97/43/Ευρατόμ και 2003/122/Ευρατόμ (ΕΕ L13/17.1.2014) – Θέσπιση Κανονισμών Ακτινοπροστασίας.”
Η ανησυχία για τις επιπτώσεις του ραδονίου και των θυγατρικών του στην ΕΕ αρχίζει πολύ νωρίς με τις οδηγίες 90/143 και 96/29 της Ευρατόμ, στην Ελλάδα φτάνουμε στο 2018, με το προεδρικό διάταγμα 101/2018 που δημοσιεύεται στο ΦΕΚ 194 Α΄ 20-11-2018, όπου προσαρμόζεται η νομοθεσία μας με τις Ευρωπαϊκές οδηγίες. Το Π.Δ αυτό ουσιαστικά περιέχει όλη την ισχύουσα νομοθεσία που αφορά την έκθεση στο ραδόνιο και τα θυγατρικά και συγκεκριμένα στους χώρους εργασίας, όπως καθορίζεται στο άρθρο 23 και σαφέστατα διευκρινίζεται στον Παράρτημα VI σημείο 18 “χρήση ή άλλη αξιοποίηση φυσικών ιαματικών πόρων”.
Σ’ αυτό περιγράφονται διεξοδικά όλες οι υποχρεώσεις, αιτιολογήσεις πρακτικών, κανονιστικοί έλεγχοι, παρακολούθηση, ενημέρωση, εκπαίδευση, που οφείλουν να πληρούν οι οργανισμοί αυτοί που αξιοποιούν τους ιαματικούς πόρους.
Στη συνέχεια με την απόφαση Αριθμ. 45872, “Διαδικασίες κανονιστικού ελέγχου πρακτικών ιοντιζουσών ακτινοβολιών – αναγνώριση υπηρεσιών και εμπειρογνωμόνων. (ΦΕΚ Β΄ 1103 11-4-2019)”, καθορίζονται οι υποχρεώσεις των οργανισμών μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και οι μονάδες ιαματικών λουτρών.
Πρέπει συνεπώς η έκθεση μου αυτή να κοινοποιηθεί προς τους αρμοδίους, όπως αυτοί ορίζονται από την ισχύουσα νομοθεσία, για έλεγχο και διόρθωση.
Με τις πιο πάνω ιδιότητές μου σας ενημερώνω για τα παραπάνω και παρακαλώ για τις ενέργειές σας
Με τιμή
Μιχάλης Γρ. Βραχόπουλος, Ομότιμος Καθηγητής
Renewable Energy & Environmental Laboratory
(Cooling Prov., AirConditioning & Alternative Energy Laboratory)
National and Kapodistrian University of Athens, AGRO Department, Euripus Campus
Psachna Euboea, PC 34400, Hellas
tel/fax +30 22280 21847, mob +30 6976766791
email [email protected], [email protected] & [email protected]
«Το ζητείν απανταχού το χρήσιμον ήκιστα αρμόζει τοις μεγαλοψύχοις και ελευθερίοις»
Ιαματικά Πολιχνίτου: «Δεν παραχωρήθηκε μόνο μια πηγή, αλλά το μέλλον του τόπου» – Νέα παρέμβαση Βραχόπουλου
Νέα διάσταση στη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από τη λειτουργία των Ιαματικών Λουτρών Πολιχνίτου «Ιπποκράτης» δίνει με δημόσια παρέμβασή του ο Δρ Μιχάλης Γρ. Βραχόπουλος, Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ. Μετά την επιστολή του προς τις αρμόδιες υπηρεσίες για ζητήματα ασφάλειας στον περιβάλλοντα χώρο των εγκαταστάσεων και τις δημόσιες τοποθετήσεις της επιχείρησης που ακολούθησαν, ο κ. Βραχόπουλος επανέρχεται θέτοντας σειρά ερωτημάτων για τις άδειες, τις τεχνικές παρεμβάσεις, τις απαιτούμενες μετρήσεις και, κυρίως, για τα όρια που συνεπάγεται η μακροχρόνια παραχώρηση ενός δημοτικού ιαματικού πόρου. Όπως υποστηρίζει, το ζήτημα δεν αφορά μόνο μια ιδιωτική επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά την αναπτυξιακή προοπτική, την τουριστική εικόνα και το δημόσιο συμφέρον ολόκληρου του Πολιχνίτου.
Αναλυτικά η επιστολή του προς το Lesvosnews.net
«ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ» ΠΟΛΙΧΝΙΤΟΥ: ΔΕΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΘΗΚΕ ΜΟΝΟ ΜΙΑ ΠΗΓΗ – ΠΑΡΑΧΩΡΗΘΗΚΕ ΕΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ
Η 30ετής παραχώρηση, ο αναπτυξιακός σκοπός της επένδυσης και το ερώτημα αν η λειτουργία ή η αναστολή λειτουργίας μιας δημοτικής ιαματικής πηγής αφορά τελικά μόνον τον επιχειρηματία ή ολόκληρη της τοπική κοινωνία;
Γράφει ο Δρ Μιχάλης Γρ. Βραχόπουλος Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ
Ενημερώθηκα, πρόσφατα, ότι ως απόρροια της επιστολής μου όπου έθιγα ζητήματα ασφάλειας, η Διεύθυνση Τουρισμού Βορείου Αιγαίου εγκάλεσε την επιχείρηση που λειτουργεί τα Ιαματικά Λουτρά Πολιχνίτου «Ιπποκράτης» όπου εντέλλεται να παρουσιάσει την διόρθωση των κακώς κειμένων και την εφ’ εξής ορθή και ασφαλή λειτουργία, εντός 15 ημερών από την ημέρα της κλήσης και να προσκομίσει τις σχετικές άδειες προς έλεγχο, άλλως η υπηρεσία θα προβεί σε ανάκληση της άδειας λειτουργίας και του σχετικού ειδικού σήματος λειτουργίας του «Ιπποκράτη».
Σε συνέντευξη του μισθωτή ακολούθως, πληροφορήθηκα ότι ο εν λόγω επιχειρηματίας δήλωνε ότι μετά από αυτό εκείνος με δική του απόφαση έκλεισε τα ιαματικά και ανέστειλε την λειτουργία τους.
Σε άλλες δημόσιες τοποθετήσεις του, όπου επικεντρώνεται στο πρόβλημα του ραδονίου, αναφέρει ψευδώς ότι οι πηγές δεν περιέχουν ραδόνιο και ότι είναι ασφαλείς γιατί «έτσι του έχουν πει διάφοροι επιστήμονες» και ότι η όλη κίνηση εκδικητικά έγινε «για λόγους μικροσυμφερόντων και αναφέρεται σε κακές πρακτικές εκ μέρους του δήμου, κάτι όμως που δεν αφορά στην προκείμενη επιστολή.
Τα καίρια ερωτήματα, όπως τίθενται και στην αρχική επιστολή μου, όμως, είναι απλά και εξακολουθούν να παραμένουν αναπάντητα:
Οι διαπιστωμένες κακοτεχνίες και οι εγκαταστάσεις που δημιουργούν κίνδυνο στους επισκέπτες μπορούν άμεσα να διορθωθούν ή όχι;
Για την κατασκευή των εν λόγω εγκαταστάσεων έχουν εκδοθεί άδειες;
Έχουν υποβληθεί σχετικές μελέτες προς τις υπηρεσίες;
Η άδεια λειτουργίας των ιαματικών πηγών προϋποθέτει μετρήσεις & έγκριση από την υπηρεσία ατομικής ενέργειας, κάτι που ‘έγινε κατά την έναρξη για το χώρο των λουτρών και απαιτούνται παράλληλα συνεχείς μετρήσεις για να εξασφαλίζεται η υγεία εργαζομένων και επισκεπτών. Ισχύει εν προκειμένω;
Εάν το πιο πάνω έχει γίνει για το χώρο των λουτρών, εκδόθηκε ειδική σχετική άδεια και για την κάλυψη της πηγής με τον γεωδαιτικό θόλο;
Τέλος, εφόσον καμία υπηρεσία δεν απαίτησε την διακοπή της λειτουργίας αλλά ζήτησε άμεσο απολογισμό και διόρθωση των κακώς κειμένων γιατί ο επιχειρηματίας με δική του πρωτοβουλία διέκοψε την λειτουργία τους, δημιουργώντας πρόβλημα στην ζωή των εργαζομένων και των επισκεπτών και μακροπρόθεσμα στο κοινωνικό προφίλ του τόπου;
Παντού στον κόσμο ο νόμος αντιμετωπίζει τον ιαματικό φυσικό πόρο ως ιδιαίτερο δημοσίου ενδιαφέροντος αγαθό και τον ιαματικό τουρισμό ως ειδική μορφή τουριστικής δραστηριότητας. Μία ιαματική πηγή, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα ακίνητο που κάποιος νοίκιασε και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μία συνηθισμένη ιδιωτική εμπορική επιχείρηση, και αν αυτό δεν διασφαλίζεται στην σύμβαση με την οποία έγινε η έναρξη λειτουργίας των εγκαταστάσεων «Ιπποκράτης» Πολιχνίτου τότε θα πρέπει να καταγγελθεί και η σύμβαση και να υπογραφεί στην ορθή της επανάληψη. Διότι κανείς δεν επιθυμεί δυσάρεστες εξελίξεις όσον αφορά την απρόσκοπτη λειτουργία των Ιαματικών πηγών. Διότι την λειτουργία τους πριν 3 χρόνια περίπου όλοι καλωσορίσαμε με ενθουσιασμό και ελπίδες για τον τόπο μας. Και η αναγγελία της αναστολής της λειτουργίας τους για αδιευκρίνιστο χρονικό διάστημα κι ακόμη περισσότερο ένα press release τύπου «τα λεφτά σας πίσω…» και μόνο που ανιχνεύεται στις αναζητήσεις στο διαδίκτυο βλάπτει το τουριστικό προφίλ ενός τόπου διεθνώς μοναδικού στον ιαματικό τουρισμό: τον Πολιχνίτο!
Βλέπετε, ο μισθωτής δημοσίου ή δημοτικού τουριστικού πόρου ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗ ΕΥΧΕΡΕΙΑ ως προς την χρήση του. Η εκμετάλλευση υπόκειται στους όρους σύμβασης, στο ειδικό νομοθετικό καθεστώς των ιαματικών πηγών, στην τουριστική νομοθεσία, στις απαιτήσεις νόμιμης λειτουργίας και στην διοικητική εποπτεία!
Εδώ πρέπει να τονισθεί ένα βαθύτερο ερώτημα:
Μπορεί, εν τέλει, ο κάθε ένας που αναλαμβάνει μετά από διαγωνισμό την λειτουργία δημόσιου και δημοτικού πλούτου να διακόπτει την λειτουργία τους αυθαιρετώντας;
Διότι εν προκειμένω θα μπορούσε να λειτουργούν οι εγκαταστάσεις με τις παράλληλες επεμβατικές εργασίες σε εξέλιξη και ολοκλήρωση.
Έχει εν ολίγοις αυτό το δικαίωμα;
Και βέβαια ΟΧΙ! Και κανείς δεν μπορεί προσωπικά να με πείσει για το αντίθετο.
Η μακροχρόνια παραχώρηση δημοτικού τουριστικού πόρου δεν μπορεί να ερμηνεύεται ως απεριόριστο δικαίωμα αδρανοποίησης ή πλημμελούς αξιοποίησής του, όταν από την σύμβαση, το ειδικό νομοθετικό καθεστώς και το σκοπό παραχώρησης προκύπτει υποχρέωση ορθής και σύμφωνης με τον τουριστικό προορισμό εκμετάλλευσης. Η δε εγκατάλειψη ή υποβάθμιση μιας εγκατάστασης που αποτελεί στοιχείο της τουριστικής ταυτότητας του τόπου δεν αποτελεί απλώς ζήτημα αισθητικής ή «κακής εικόνας», αλλά μπορεί να συνιστά ένδειξη μη εκπλήρωσης και προσβολής του δημοσίου και τοπικού τουριστικού συμφέροντος!
https://www.lesvosnews.net/articles/news-categories/koinonia/iamatika-polihnitoy-den-parahorithike-mono-mia-pigi-alla-mellon