Τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπονται πλέον από πεδίο πίεσης σε ένα από τα πιο επικίνδυνα μέτωπα του πολέμου μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Η Τεχεράνη επιχειρεί να επιβάλει ένα νέο καθεστώς διέλευσης, ενώ η Ουάσιγκτον απαντά με στρατιωτικά πλήγματα σε ιρανικά πετρελαιοφόρα. Την ίδια στιγμή, οι Χούθι διευρύνουν τις επιθέσεις τους στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας.
Η σημαντικότερη εξέλιξη των τελευταίων ημερών ήταν η καταστροφή από τις αμερικανικές δυνάμεις πέντε ιρανικών πετρελαιοφόρων. Σύμφωνα με τη CENTCOM, τα πλήγματα πραγματοποιήθηκαν έπειτα από δύο απόπειρες των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) να πλήξουν με βαλλιστικούς πυραύλους αμερικανικό πολεμικό πλοίο.
Η κίνηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι η Ουάσιγκτον δεν περιορίζεται πλέον στην προστασία των πολεμικών της πλοίων ή στην επιτήρηση της ναυσιπλοΐας. Πλήττει απευθείας τις εξαγωγές του ιρανικού πετρελαίου.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το Ορμούζ δεν χρειάζεται να κλείσει πλήρως για να προκαλέσει διεθνή οικονομική κρίση. Αρκεί η αύξηση του κινδύνου, ώστε οι πλοιοκτήτες, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι ενεργειακοί όμιλοι να περιορίσουν τις διελεύσεις.
Η νέα επιθετική τακτική των Χούθι
Η Σαουδική Αραβία έχει σε μεγάλο βαθμό μεταφέρει τις εξαγωγές πετρελαίου της προς το λιμάνι Γιανμπού, στη δυτική ακτή της χώρας, παρακάμπτοντας τη ζώνη υψηλού κινδύνου γύρω από το Μπαμπ Ελ Μαντέμπ. Από εκεί, το πετρέλαιο μπορεί να διοχετευθεί προς την Ευρώπη μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η αποτελεσματικότητα του ναυτικού αποκλεισμού των Χούθι περιορίστηκε σημαντικά.
Σφίγγει ο οικονομικός κλοιός γύρω από την Τεχεράνη
Η κλιμάκωση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την οικονομική κατάσταση στο εσωτερικό του Ιράν. Η αύξηση των τιμών της βενζίνης συνοδεύτηκε από αναφορές για ανάπτυξη δυνάμεων ασφαλείας σε αρκετές ιρανικές πόλεις. Σύμφωνα με το Associated Press, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το 2019 η αύξηση των τιμών των καυσίμων είχε προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις στο Ιράν.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον εντείνει την οικονομική πίεση. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε νέες κυρώσεις κατά 36 στόχων που συνδέονται με τον ιρανικό αεροπορικό τομέα, επιδιώκοντας να περιορίσει περαιτέρω την πρόσβαση της Τεχεράνης σε συνάλλαγμα και διεθνείς εμπορικές διαδρομές.
Ισραηλινή επιχείρηση στον Λίβανο δοκιμάζει την Τεχεράνη
Η ένταση δεν περιορίζεται στον Κόλπο. Στον νότιο Λίβανο το Ισραήλ ανακοίνωσε την κατάληψη του στρατηγικού υψώματος Αλί Αλ Τάχερ, όπου, σύμφωνα με το αμερικανικό ερευνητικό κέντρο Soufan Center, η Χεζμπολάχ διέθετε σημαντικό υπόγειο στρατιωτικό συγκρότημα.
Η επιχείρηση απειλεί να υπονομεύσει τις προσπάθειες επαναφοράς μιας αμερικανοϊρανικής συμφωνίας και τις παράλληλες διαπραγματεύσεις Ισραήλ – Λιβάνου. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι, παρά τις προηγούμενες ιρανικές προειδοποιήσεις, η Τεχεράνη δεν αντέδρασε στρατιωτικά στην ισραηλινή επιχείρηση. Προφανώς δεν επιθυμεί, τουλάχιστον προς το παρόν, να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο με το Ισραήλ.
Από το Ορμούζ στην παγκόσμια οικονομία
Οι νέες σημαντικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δεν περιορίζονται στα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν επιχειρεί να αποδείξει ότι μπορεί να επιβάλει κόστος στις ΗΠΑ και στη διεθνή ναυτιλία. Οι Αμερικανοί απαντούν καταστρέφοντας ιρανικά πετρελαιοφόρα. Οι Χούθι μεταφέρουν την πίεση στις σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, ενώ οι Ισραηλινοί καταστρέφουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Στην παρούσα φάση, δεν απαιτείται ένας πλήρης αποκλεισμός του Ορμούζ για να αυξηθούν περαιτέρω οι τιμές της ενέργειας και να επιδεινωθούν οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας.Αρκείνα παραταθεί η αβεβαιότητα και να συντηρηθεί η συγκρουσιακή κατάσταση.
* Βασίλης Γιαννακόπουλος, ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής ([email protected])